- In alle spoedeisende zaken waarin, gelet op de belangen van partijen, een onmiddellijke voorziening bij voorraad wordt vereist, is de voorzieningenrechter bevoegd deze te geven.
- Op aanvraag van de belanghebbende partij kan de voorzieningenrechter de dagvaarding bevelen tegen de dag en het uur, de zondag daarbij inbegrepen, voor elk geval te bepalen. Hij kan daarbij tevens bevelen dat de terechtzitting op een andere plaats dan in het gerechtsgebouw wordt gehouden. De voorzieningenrechter kan aan de dagbepaling voorwaarden verbinden, die door de eiser in acht moeten worden genomen. Deze voorwaarden moeten uit de dagvaarding blijken.
- De zaak kan ook worden aangebracht op een terechtzitting, door de voorzieningenrechter te houden op de daartoe door hem te bepalen werkdagen.
- De artikelen 127a en 128, tweede lid en zesde lid, zijn niet van toepassing.
- In zaken die ten gronde door de kantonrechter worden behandeld en beslist is ook de kantonrechter bevoegd tot het geven van een voorziening als in deze afdeling bedoeld. Daarbij is op de kantonrechter van toepassing hetgeen omtrent de voorzieningenrechter is bepaald.
- Indien de gevorderde voorziening betrekking heeft op een zaak betreffende het personen- en familierecht als bedoeld in de zesde titel van het derde boek is artikel 803 van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 253 · De gevolgen van het verval van instantie
Verder 255 · Procesvertegenwoordiging in kort geding
→
Artikel 254 Rechtsvordering (254 Rv)
Het kort geding en het spoedeisend belang
Wettekst
Toelichting
Soms kan een geschil niet wachten op een gewone procedure die maanden of jaren duurt. Artikel 254 Rv geeft daarvoor het kort geding. In spoedeisende zaken waarin, gelet op de belangen van partijen, onmiddellijk een voorziening bij voorraad nodig is, mag de voorzieningenrechter die geven. Het gaat om een voorlopige beslissing: zij regelt de situatie voor nu, zonder het geschil definitief te beslechten.
Het spoedeisend belang
Alles draait om de vraag of het zo dringend is dat de uitkomst van een bodemprocedure niet kan worden afgewacht. Dat beoordeelt de voorzieningenrechter op het moment van zijn uitspraak, en niet aan de hand van hoe urgent u het zelf vindt. Wie maanden heeft stilgezeten voordat hij naar de rechter stapte, zal moeten uitleggen waarom het nu ineens niet kan wachten. De rechter weegt daarbij de belangen van beide partijen tegen elkaar af: wat is het nadeel als er niets gebeurt, en wat is het nadeel van een voorziening die achteraf onterecht blijkt.
Hoe snel het kan gaan
- Dagbepaling op verzoek — op aanvraag van de belanghebbende partij kan de voorzieningenrechter bevelen tegen welke dag en welk uur wordt gedagvaard, de zondag daarbij inbegrepen.
- Buiten het gerechtsgebouw — hij kan bepalen dat de zitting op een andere plaats wordt gehouden, bijvoorbeeld bij extreme spoed.
- Voorwaarden — aan de dagbepaling kunnen voorwaarden worden verbonden die de eiser moet naleven en die uit de dagvaarding moeten blijken.
- Vaste zittingsdagen — de zaak kan ook worden aangebracht op de werkdagen die de voorzieningenrechter daarvoor heeft aangewezen.
Wie de zaak behandelt
Dat is in beginsel de voorzieningenrechter bij de rechtbank. Gaat het om een zaak die ten gronde bij de kantonrechter thuishoort, bijvoorbeeld een huur- of arbeidsgeschil, dan is ook de kantonrechter bevoegd om zo'n voorziening te geven; op hem is dan van toepassing wat over de voorzieningenrechter is bepaald. Dat is praktisch, want in kantonzaken mag u zelf procederen. Draait het kort geding om een zaak uit het personen- en familierecht, dan werkt artikel 803 Rv door op één punt: de mondelinge behandeling vindt achter gesloten deuren plaats, en alleen als een belanghebbende daarom vraagt kan de rechter beslissen dat er toch geheel of gedeeltelijk in het openbaar wordt behandeld. Voor het overige blijft het kort geding de regels van deze afdeling volgen.
Een eigen, snelle procedure
Het kort geding volgt niet het gewone stramien van schriftelijke rondes en rolzittingen. Daarom blijven bepalingen uit de gewone dagvaardingsprocedure buiten toepassing, maar niet allemaal even ver: artikel 127a Rv geldt in kort geding helemaal niet, en van artikel 128 Rv blijven alleen het tweede en het zesde lid buiten toepassing. Die uitzonderingen gaan over het griffierecht en over het aanhouden van de zaak zolang dat niet is betaald; de overige leden van artikel 128 Rv gelden gewoon, waaronder de regel dat de gedaagde zijn excepties en zijn verweer ten gronde tegelijk moet aanvoeren. In de praktijk betekent dit dat er direct een zitting volgt, dat er mondeling en met stukken wordt geprocedeerd en dat de uitspraak, een vonnis in kort geding, kort daarna volgt.
Een voorbeeld: een leverancier stopt van de ene op de andere dag met leveren, waardoor de productie van zijn afnemer binnen enkele dagen stilvalt. De afnemer vraagt de voorzieningenrechter om een gebod tot doorlevering. De rechter beoordeelt of het echt zo dringend is, hoe de kansen in een bodemprocedure liggen en wat de gevolgen voor beide partijen zijn, en beslist binnen korte tijd.
In de praktijk
Wacht niet te lang, want tijdsverloop ondermijnt uw spoedeisend belang. Wees concreet over de schade die dreigt en over de termijn waarbinnen die intreedt. Houd er tot slot rekening mee dat het oordeel voorlopig is: de bodemrechter kan later anders beslissen, en wat op grond van een kortgedingvonnis is gedaan, kan dan moeten worden teruggedraaid.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Hoe ver mag de kortgedingrechter gaan?
In deze zaak, die op verzoek van de procureur-generaal in het belang der wet aan de Hoge Raad was voorgelegd, ging het om de vraag of de rechter in kort geding een deelgenoot kan verplichten mee te werken aan de verkoop en levering van een goed dat aan meerdere mensen samen toebehoort. De Hoge Raad stelt eerst vast dat de rechter in kort geding in spoedeisende zaken op basis van een voorlopig oordeel een voorlopige voorziening kan geven, en dat zo'n beslissing geen gezag van gewijsde heeft: partijen en de rechter zijn er in een bodemprocedure of een later kort geding niet aan gebonden. Juist door dat voorlopige karakter kan de kortgedingrechter zo'n veroordeling wel uitspreken; daarmee wordt geen definitief einde aan de verdeling gemaakt. De uitspraak laat zien hoe ruim de bevoegdheid van art. 254 Rv is en waar de grens ligt.
-
Geen verklaring voor recht in kort geding
Na een echtscheiding was in kort geding beslist dat de man door verrekening aan een verplichting had voldaan. De Hoge Raad oordeelt dat de kortgedingrechter door het voorlopige karakter van zijn uitspraak alleen een voorlopig oordeel over de rechtsverhouding tussen partijen kan geven en daarover geen definitieve uitspraak mag doen. Voor een verklaring voor recht, waarin de rechter juist bindend vaststelt hoe de rechtsverhouding ligt, is in kort geding dus geen plaats. Die regel is van processuele openbare orde, zodat de rechter in hoger beroep haar binnen de omvang van het hoger beroep zo nodig ambtshalve moet toepassen, ook als niemand erover klaagt.
-
Welke grenzen gelden in kort geding?
Naar aanleiding van prejudiciele vragen, dat wil zeggen vragen die een lagere rechter tijdens een lopende zaak aan de Hoge Raad stelt, ging het om de proceskosten na intrekking van een kort geding. De Hoge Raad overweegt dat het kort geding als spoedprocedure een eigen karakter heeft, dat onder meer tot uitdrukking komt in de bijzondere bepalingen van art. 254 tot en met 259 Rv over de procesvoering. Daardoor gelden voor het kort geding eigen processuele regels die wel zijn geent op de bodemprocedure maar daarvan in diverse opzichten afwijken. Zo past de regel dat het geding aanhangig is vanaf de dagvaarding niet, omdat de eiser eerst bij de voorzieningenrechter dag en uur moet vragen (art. 254 leden 2 en 3 Rv) en niet altijd een dagvaarding hoeft uit te brengen.
-
Ontruiming in kort geding ondanks vordering tot voortzetting?
Na het overlijden van de huurder vorderde de verhuurder in kort geding ontruiming, terwijl de achterblijvende samenwoner in een bodemprocedure voortzetting van de huur vorderde. Het hof oordeelde dat de kortgedingrechter daarop niet vooruit mag lopen. De Hoge Raad vernietigde dat oordeel: artikel 7:268 lid 2 staat er niet aan in de weg dat de rechter in kort geding een ontruimingsvordering toewijst wanneer hij evident acht dat de vordering tot voortzetting in de bodemprocedure zal worden afgewezen. De bescherming van de achterblijvende samenwoner is dus sterk, maar niet absoluut.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.