Artikel 564 Rechtsvordering (564 Rv)

Beslag op een schip wordt niet op een kantoor of aan een woonadres gelegd, maar aan boord van het schip zelf. Dat is de kern van dit artikel. De deurwaarder gaat het schip op, legt daar het beslag en legt dat vast. Om te voorkomen dat het schip vervolgens gewoon vertrekt, geeft de wet hem twee praktische bevoegdheden: hij kan een bewaarder aan boord stellen en hij kan de maatregelen nemen die nodig zijn om het vertrek te beletten.

Toegang tot het schip

Voor de toegang verwijst de wet naar artikel 444 Rv, de bepaling die geldt als een deurwaarder ergens binnen moet zijn om beslag te kunnen leggen. Weigert de bemanning hem aan boord te laten of is het schip afgesloten, dan geldt die regeling van overeenkomstige toepassing. De deurwaarder heeft daarvoor geen nieuwe uitspraak nodig; hij handelt op grond van de executoriale titel en het bevel dat aan het beslag vooraf is gegaan.

Getuigen erbij

Bij dit beslag kan de deurwaarder één of twee getuigen meenemen. Kiest hij daarvoor, dan noteert hij hun naam en woonplaats in het proces-verbaal van inbeslagneming en tekenen zij dat stuk mee. Bij een schip is dat vaker nuttig dan bij een gewoon beslag: er is een bemanning aanwezig, er kan discussie ontstaan over wat wel en niet bij het schip hoort, en de gebeurtenissen aan boord zijn later moeilijk te reconstrueren.

De bewaarder en het beletten van vertrek

Een schip kan binnen een uur weg zijn en dan is het beslag in de praktijk waardeloos. Daarom mag de deurwaarder een bewaarder aan boord stellen: iemand die er namens hem blijft en erop toeziet dat het schip blijft liggen en dat er niets van boord verdwijnt. Daarnaast mag hij de nodige maatregelen nemen om het vertrek te beletten. Dat blijft beperkt tot wat nodig is om het beslag effect te laten houden; het is geen vrijbrief om het schip of de bemanning verder te hinderen dan daarvoor nodig is.

Een voorbeeld. Een schuldeiser met een vonnis laat beslag leggen op een binnenvaartschip dat in een haven ligt. De deurwaarder komt aan boord, treft de schipper aan, legt het beslag en maakt daarvan zijn proces-verbaal op met een getuige erbij. Omdat het schip een geladen reis voor de boeg had, stelt hij een bewaarder aan boord tot duidelijk is of de schuld alsnog wordt voldaan of dat de executie doorgaat.

In de praktijk

Voor de eigenaar en de schipper is van belang dat verzet aan boord niets oplost en de kosten alleen verhoogt: de kosten van de bewaarder komen bovenop de executiekosten en drukken uiteindelijk op de opbrengst. Wie meent dat het beslag ten onrechte is gelegd, moet dat aan de voorzieningenrechter voorleggen in een executiegeschil. Voor de schuldeiser geldt dat de kosten van een bewaarder snel oplopen, zodat het verstandig is de executie daarna voortvarend door te zetten.