Artikel 566 Rechtsvordering (566 Rv)

Staat het schip te boek in de openbare registers, dan wordt het proces-verbaal van inbeslagneming in diezelfde registers ingeschreven. Vanaf dat moment is het beslag voor iedereen kenbaar en werkt het tegenover derden: wie daarna nog met het schip handelt, kan dat niet aan de beslaglegger tegenwerpen. Het beslag blijft, kort gezegd, aan het schip kleven.

Inschrijving in de openbare registers

De registers waarin schepen te boek staan, zijn dezelfde openbare registers die het Burgerlijk Wetboek kent voor registergoederen. Een koper, een financier of een bevrachter kan daarin nagaan wat er op een schip rust. Door het proces-verbaal daar in te schrijven wordt het beslag onderdeel van dat openbare beeld en kan niemand meer volhouden dat hij er niets van wist.

Wat na de inschrijving niet meer helpt

• Vervreemding. Wordt het schip na de inschrijving verkocht en geleverd, dan kan de nieuwe eigenaar dat niet tegen de beslaglegger inroepen; de executie kan gewoon doorlopen.
• Bezwaring en onderbewindstelling. Een later gevestigd recht, bijvoorbeeld een hypotheek, of een later ingesteld bewind schuift niet vóór het beslag.

- Verhuring en vervrachting. Ook een huurovereenkomst of een vervrachting — het beschikbaar stellen van het schip voor het vervoer van lading — die na de inschrijving tot stand komt, kan de beslaglegger niet worden tegengeworpen.

De betekening blijft nodig

De inschrijving komt bovenop de betekening die artikel 565 Rv, derde lid, voorschrijft; zij vervangt die niet. Die betekening moet bovendien ook binnen acht dagen na de inschrijving plaatsvinden. De beslaglegger heeft dus twee dingen te doen: zorgen dat het beslag in de registers komt en zorgen dat de betrokkenen het stuk in handen krijgen. Daarnaast verklaart de wet artikel 513a Rv van overeenkomstige toepassing, een bepaling uit de executie op onroerende zaken.

Een voorbeeld. Een schuldeiser laat beslag leggen op een teboekstaand vrachtschip en laat het proces-verbaal inschrijven. Twee weken later verkoopt de eigenaar het schip aan een koper die niets van het beslag wist maar het wel had kunnen zien. Die koper krijgt het schip geleverd, maar de executie gaat door: tegenover de beslaglegger geldt de verkoop niet, en het schip kan alsnog worden geveild.

In de praktijk

Voor wie een schip koopt of financiert, is de boodschap eenvoudig: raadpleeg de registers voordat u betaalt. Voor de beslaglegger is de inschrijving de handeling die zijn positie tegenover derden schept: alleen wat ná de inschrijving tot stand komt, kan hem niet worden tegengeworpen, en zonder inschrijving mist het beslag die werking dus geheel. Of een derde van het beslag wist, is daarbij niet de maatstaf. Voor de eigenaar geldt dat het schip vanaf de inschrijving in de praktijk onverkoopbaar is zolang de zaak niet is opgelost, en dat afwachten hem meestal duurder uitkomt dan een regeling treffen.