Artikel 97 Rechtsvordering (97 Rv)

Wie wordt gedagvaard, kan zelf ook iets te vorderen hebben, en soms moet hij een derde erbij halen die hem moet dekken. De vraag is dan of die extra zaken bij dezelfde rechter blijven of ergens anders opnieuw moeten beginnen. Dit artikel kiest voor het eerste: de zaak volgt de rechter die de hoofdzaak al onder zich heeft.

De tegeneis

De oorspronkelijke vordering heet de eis in conventie, de tegeneis van de gedaagde de eis in reconventie. Zou die tegeneis op zichzelf bij een andere rechter thuishoren, dan blijft hij toch bij de rechter die de eis in conventie behandelt, voor zover de samenhang tussen de vorderingen zich tegen een afzonderlijke behandeling verzet. Die voorwaarde is wezenlijk: het moet feitelijk om één conflict gaan.

Deze regel werkt naast de regeling voor kantonzaken. Waar de bepalingen over kantonzaken kunnen meebrengen dat de kantonrechter alles doet, zorgt dit artikel voor de omgekeerde situatie: ligt de hoofdzaak bij de gewone kamer van de rechtbank, dan kan een kleinere tegeneis daar meelopen.

Een voorbeeld. Een opdrachtgever wordt gedagvaard voor een onbetaalde rekening van € 80.000 en vordert op zijn beurt € 12.000 aan schade door gebreken in hetzelfde werk. Op zichzelf zou die € 12.000 een kantonzaak zijn, maar omdat beide vorderingen over dezelfde opdracht gaan, worden ze samen behandeld door de rechter die de hoofdzaak doet.

De vrijwaring

Bij vrijwaring haalt de gedaagde een derde in de procedure omdat die hem moet vrijwaren wanneer hij zelf wordt veroordeeld: de tussenhandelaar roept zijn leverancier op, de aannemer zijn onderaannemer, de verzekerde zijn verzekeraar. Ook die zaak wordt behandeld en beslist door de rechter die de hoofdzaak behandelt, in afwijking van de gewone verdeling.

Bij de vrijwaring stelt de wet geen eis van samenhang. Dat is logisch, want de vrijwaringszaak bestaat alleen doordat de hoofdzaak loopt; zij is er onlosmakelijk aan verbonden en zou zonder die koppeling tot tegenstrijdige uitkomsten kunnen leiden.

Waarom deze koppeling

• Eén beoordeling van dezelfde feiten: dezelfde levering, hetzelfde ongeval, dezelfde overeenkomst wordt niet door twee rechters verschillend gewogen.
• Minder kosten en minder tijd: één procedure met één zitting in plaats van twee.

- Duidelijkheid over de uitkomst: wie in de hoofdzaak wordt veroordeeld, weet tegelijk of hij die veroordeling op een ander kan afwentelen.

In de praktijk

Voor de gedaagde betekent dit dat hij zijn tegeneis meteen kan instellen, ook als het bedrag ervan bij een andere rechter zou horen. Voor de eiser betekent het dat zijn procedure groter kan worden dan hij had gepland. En voor de derde die in vrijwaring wordt opgeroepen: u wordt betrokken bij een procedure die u niet zelf hebt gekozen, bij de rechter van de hoofdzaak. Reageer daarop tijdig, want ook in de vrijwaringszaak gelden de gewone termijnen en kunt u bij niet verschijnen verstek laten gaan.

Vindt de kantonrechter een op deze manier naar hem toegetrokken zaak te zwaar voor één rechter, dan biedt artikel 98 Rv hem de mogelijkheid haar door te verwijzen naar een kamer met meer rechters.