Artikel 1021 Rechtsvordering (1021 Rv)

Wie zegt dat een geschil niet bij de rechtbank maar bij arbiters thuishoort, moet dat kunnen hardmaken. Artikel 1021 Rv bepaalt hoe: de overeenkomst tot arbitrage wordt bewezen door een geschrift. Let op de formulering. De wet eist niet dat de afspraak schriftelijk wordt gesloten; zij zegt hoe u haar bewijst. Dat verschil is meer dan woordenspel, want het maakt de eis soepeler dan hij op het eerste gezicht lijkt.

Wat als geschrift volstaat

Het kan gaan om een stuk dat zelf in arbitrage voorziet, of om een stuk dat verwijst naar algemene voorwaarden waarin een arbitragebeding staat. In allebei de gevallen stelt de wet dezelfde eis: het geschrift moet door of namens de wederpartij zijn aanvaard. Die aanvaarding kan uitdrukkelijk zijn, maar ook stilzwijgend. Een opdrachtbevestiging waarop niemand reageert en waarnaar partijen zich vervolgens gedragen, kan dus al de basis vormen.

Het geschrift hoeft niet door beide partijen te zijn ondertekend. Waar het om gaat is dat er iets op papier ligt waaruit de arbitrageafspraak blijkt en dat de wederpartij daarmee heeft ingestemd.

Elektronisch mag ook

De wet noemt uitdrukkelijk elektronische gegevens als bewijsmiddel. Een e-mailwisseling, een aanvaarde offerte in een klantportaal of een online akkoord met voorwaarden kan dus dienen. Artikel 6:227a BW is daarbij van overeenkomstige toepassing en stelt vier voorwaarden: partijen moeten de afspraak kunnen raadplegen, de echtheid ervan moet voldoende zijn gewaarborgd, en zowel het tijdstip waarop zij tot stand kwam als de vraag wie de partijen zijn moet met genoeg zekerheid zijn vast te stellen.

Waarom dit bewijsvoorschrift bestaat

Arbitrage haalt een geschil weg bij de rechter die de wet normaal aanwijst. Dat is een ingrijpende keuze: partijen betalen de arbiters zelf, en een tweede instantie krijgen zij alleen wanneer zij arbitraal hoger beroep zijn overeengekomen, waarvoor artikel 1061b Rv bovendien terugverwijst naar de eisen van dit artikel. De wetgever wil daarom dat er iets tastbaars is voordat iemand aan die route wordt gehouden. Een mondelinge afspraak in een gesprek, waarvan later niets terug te vinden is, is te mager.

Een voorbeeld. Een leverancier stuurt bij elke order zijn algemene voorwaarden mee, met daarin een arbitragebeding. De afnemer bestelt jarenlang zonder te protesteren. Ontstaat er ruzie over een levering, dan kan de leverancier zich op die voorwaarden beroepen; de bestellingen en de bijgesloten voorwaarden vormen samen het geschrift dat de wet vraagt.

In de praktijk

Wilt u zeker weten dat arbitrage geldt, leg het beding dan vast in het contract zelf in plaats van alleen in bijgevoegde voorwaarden. En bewaar de correspondentie waaruit de aanvaarding blijkt, ook de digitale.

Wilt u er juist onderuit, kijk dan eerst of het geschrift wel bestaat en of u de voorwaarden werkelijk heeft aanvaard. Er is nog een tweede spoor: tegenover een consument kan een arbitragebeding in algemene voorwaarden volgens het Burgerlijk Wetboek onredelijk bezwarend zijn, waardoor het kan worden vernietigd. Slaagt dat beroep, dan ontbreekt een geldige overeenkomst en blijft de gewone rechter gewoon bevoegd.

Houd ten slotte de timing in de gaten. Wie zich in een lopende zaak bij de rechter op arbitrage wil beroepen, moet dat volgens artikel 1022 Rv uiterlijk doen in zijn eerste verweerstuk, of in het mondelinge antwoord waar mondeling wordt geantwoord.