Artikel 340 Rechtsvordering (340 Rv)

Het komt voor dat iemand de verkeerde weg kiest: hij stapt naar de Hoge Raad terwijl het vonnis eerst nog bij het gerechtshof had moeten worden aangevochten. Artikel 340 Rv zorgt ervoor dat zo'n vergissing niet meteen fataal is. Blijkt het vonnis niet vatbaar voor cassatie, dan begint de termijn voor hoger beroep opnieuw te lopen vanaf de dag van de uitspraak in cassatie. Aan die reddingsboei zit wel één harde voorwaarde.

De voorwaarde

Het cassatieberoep moet zijn ingesteld binnen de termijn die voor het beroep gold. Wie eerst de beroepstermijn laat verlopen en daarna alsnog naar de Hoge Raad gaat, heeft niets aan deze bepaling; zijn vonnis stond toen al vast. De regel beschermt dus de partij die tijdig in actie kwam maar het verkeerde rechtsmiddel koos, niet de partij die te laat was.

Waarom deze regel bestaat

Welk rechtsmiddel openstaat, is niet altijd meteen duidelijk. Het kan afhangen van de vraag of een vonnis een eindvonnis is, of van een bijzondere regeling in een andere wet. Zonder deze bepaling zou een verkeerde inschatting betekenen dat iemand zijn zaak verliest zonder dat er ooit inhoudelijk naar is gekeken. De wetgever heeft dat te streng gevonden en geeft een tweede kans, met behoud van de eis dat u op tijd was.

Hoe de nieuwe termijn loopt

De klok begint opnieuw op de dag waarop de Hoge Raad uitspraak doet. U heeft vanaf dat moment de volle beroepstermijn om alsnog het gerechtshof te adiëren. Reken die termijn dus niet vanaf het oorspronkelijke vonnis en ook niet vanaf de dag waarop u de uitspraak in cassatie ontving, maar vanaf de dag van die uitspraak zelf.

Een voorbeeld. Een partij denkt dat een uitspraak alleen nog in cassatie kan worden aangevochten en stelt binnen de beroepstermijn cassatieberoep in. De Hoge Raad oordeelt dat het vonnis niet vatbaar is voor cassatie. Vanaf die dag heeft zij opnieuw de volle termijn om bij het gerechtshof in hoger beroep te komen, en die kans is er alleen omdat zij de eerste keer op tijd was.

Waar de bepaling ophoudt

Artikel 340 Rv herstelt alleen de keuze voor het verkeerde rechtsmiddel; voor andere misstappen biedt het geen herkansing. Een appeldagvaarding met vormgebreken, een beroep dat tegen de verkeerde partij is gericht of een vonnis waarin u had berust, vallen erbuiten. Ook verandert de bepaling niets aan de vraag of hoger beroep überhaupt openstaat: gaat het om een tussenvonnis waartegen volgens artikel 337, tweede lid, Rv pas samen met het eindvonnis kan worden opgekomen, dan opent de nieuwe termijn die weg niet eerder. Over uw kansen in het hoger beroep zelf zegt de bepaling evenmin iets; u begint daar met een schone lei, maar wel met minder tijd dan u had willen hebben.

De tenuitvoerlegging gaat door

Een beroep dat met de nieuwe termijn wordt ingesteld, heeft een eigen gevolg voor de uitvoering van het vonnis. Artikel 350, tweede lid, Rv noemt dit beroep uitdrukkelijk als een geval waarin het hoger beroep de tenuitvoerlegging niet schorst. Uw wederpartij mag het vonnis dus laten uitvoeren terwijl het gerechtshof de zaak behandelt, ook wanneer het vonnis niet uitvoerbaar bij voorraad is verklaard. Wie met beslag of een andere executiemaatregel rekening moet houden, doet er goed aan dat gevolg vroeg in de planning mee te nemen.

In de praktijk

Twijfelt u welk rechtsmiddel openstaat, laat dat dan uitzoeken voordat de termijn dringt, en houd er rekening mee dat u de zaak twee keer moet financieren als u eerst de verkeerde weg neemt. Blijkt onderweg dat cassatie niet kon, ga dan direct met de uitspraak in cassatie naar een advocaat: de nieuwe termijn loopt vanaf die dag, niet vanaf het moment waarop u het bericht las.