Artikel 75 Rechtsvordering (75 Rv)

Bent u het oneens met een beslissing waarin een rechter zich onbevoegd verklaart en uw zaak doorstuurt, dan hangt het van de richting van die verwijzing af of u er iets tegen kunt doen. Dit artikel maakt onderscheid tussen een verwijzing naar een lagere rechter en een verwijzing naar een hogere rechter, en geeft in het eerste geval een korte, eigen termijn.

Verwijzing naar een lagere rechter: cassatie binnen acht weken

Verklaart de rechter zich onbevoegd en stuurt hij de zaak naar een lagere rechter, dan kan daartegen beroep in cassatie worden ingesteld. Die mogelijkheid is wel strak begrensd: het moet gebeuren binnen acht weken, gerekend vanaf de dag waarop de uitspraak is gedaan. Let op dat de termijn dus loopt vanaf de uitspraak zelf, en niet vanaf het moment waarop u er een afschrift van in handen kreeg.

Die keuze van de wetgever is bewust. Een geschil over de vraag welk gerecht de zaak mag behandelen, moet snel worden beslecht, omdat de hoofdzaak intussen stilligt. Wie er langer over nadenkt dan acht weken, verspeelt de mogelijkheid en zal zijn zaak bij de lagere rechter moeten voortzetten.

Verwijzing naar een hogere rechter: geen voorziening

Gaat de zaak juist omhoog, dan is er geen rechtsmiddel. Tegen een uitspraak waarin de rechter zich onbevoegd verklaart en de zaak naar een hogere rechter verwijst, is geen hogere voorziening toegelaten. Dat is minder hard dan het klinkt: de hogere rechter is volgens de regeling over de gevolgen van een verwijzing niet aan die verwijzing gebonden en kan zelf beoordelen of hij de zaak mag behandelen.

Waarom dit onderscheid

Bij een verwijzing naar beneden bestaat het risico dat een zaak terechtkomt bij een gerecht dat haar niet had mogen behandelen, zonder dat iemand dat nog kan corrigeren. Daarom is er de weg naar de Hoge Raad. Bij een verwijzing naar boven ligt de correctie besloten in het stelsel zelf, omdat de hogere rechter een eigen oordeel over zijn bevoegdheid velt. Een apart rechtsmiddel zou daar alleen vertraging opleveren.

Een voorbeeld

Het gerechtshof oordeelt in een zaak dat het niet bevoegd is en verwijst de zaak naar een rechtbank. De partij die meent dat het hof de zaak wel degelijk moest behandelen, heeft acht weken vanaf de dag van de uitspraak om beroep in cassatie in te stellen. Doet zij dat niet, dan pakt de rechtbank de zaak op en is de bevoegdheidsvraag daarmee van tafel.

In de praktijk

Zet bij een verwijzing naar een lagere rechter meteen de datum van de uitspraak en de afloop van de acht weken in uw agenda, en bespreek binnen die tijd met een cassatieadvocaat of het zin heeft. Bedenk daarbij dat cassatie over de bevoegdheid de hoofdzaak verder ophoudt. Gaat uw zaak juist naar een hoger gerecht, dan hoeft u niets te doen: daar kunt u het bevoegdheidsdebat zo nodig opnieuw voeren.