Artikel 461c Rechtsvordering (461c Rv)

Als een deurwaarder beslag heeft gelegd op roerende zaken, is het niet altijd de beslaglegger die de zaken uiteindelijk te gelde maakt. Artikel 461c Rv geeft een bijzondere schuldeiser het recht de executie naar zich toe te trekken: degene die al voor het beslag met de eigenaar had afgesproken dat hij bepaalde roerende zaken samen met een onroerende zaak mag uitwinnen. Die afspraak is geregeld in het Burgerlijk Wetboek en heet in de praktijk het beding van gezamenlijke executie.

Om welk beding het gaat

Het gaat om de afspraak tussen een hypotheekhouder en de eigenaar over zaken die bij het onroerend goed horen: de machines in een bedrijfshal, de installatie in een keuken, de inrichting van een winkel. Zo'n beding kan alleen worden gemaakt door een hypotheekhouder die op diezelfde roerende zaken ook pandhouder is; de bevoegdheid tot gezamenlijke executie ziet juist op die verpande zaken. Zonder zo'n beding zouden die zaken bij een gedwongen verkoop van de eigenaar worden losgemaakt van het pand en apart onder de hamer gaan. Met het beding mag deze schuldeiser het pand en de daarbij horende roerende zaken in een keer verkopen, wat vrijwel altijd meer oplevert.

De twee voorwaarden

• Het beding is ouder dan het beslag. Wie de afspraak pas maakt nadat de deurwaarder de zaken al in beslag heeft genomen, kan de executie niet meer overnemen.

- De schuldeiser wil de bevoegdheid ook echt gebruiken. De overname staat alleen open voor wie daadwerkelijk gezamenlijk gaat uitwinnen; wie de roerende zaken toch los laat verkopen, heeft dit artikel niet nodig.

Hoe de overname verloopt

Voor de manier waarop de overname gebeurt, sluit de wet aan bij artikel 461a Rv, de bepaling over de pandhouder die de executie van een beslagen zaak overneemt. Vanaf dat moment bepaalt de overnemende schuldeiser het verdere verloop van de verkoop. Het beslag zelf blijft liggen: de oorspronkelijke beslaglegger raakt zijn aanspraak op de opbrengst niet kwijt, maar verliest wel de regie. Voor de verkoop verklaart artikel 461c Rv bovendien de artikelen 544 tot en met 548 Rv van toepassing, zodat de roerende zaken meelopen in het regime dat bij de uitwinning van het onroerend goed hoort en niet volgens de gewone regels voor een veiling van roerende zaken worden verkocht.

Een voorbeeld

Een bank heeft hypotheek op een bedrijfshal en pandrecht op de productielijn die erin staat, met het beding dat zij beide samen mag verkopen. Een leverancier met een vonnis in handen laat de deurwaarder beslag leggen op die productielijn. Wil de bank voorkomen dat de machines los worden geveild en er een lege hal overblijft die nauwelijks nog een koper vindt, dan neemt zij de executie over en brengt zij hal en installatie als een geheel op de markt.

Wat dit betekent voor de betrokkenen

Voor de beslaglegger is de overname geen onteigening van zijn beslag: dat blijft in stand en hij deelt mee in de opbrengst volgens zijn rang, die meestal achterligt bij die van de schuldeiser met zekerheid. Voor de schuldenaar pakt een gezamenlijke verkoop vaak gunstiger uit, omdat een compleet en werkend geheel doorgaans meer opbrengt dan losse onderdelen en er dus minder schuld overblijft. Wie meent dat de overnemende schuldeiser helemaal geen geldig beding heeft of zijn bevoegdheid misbruikt, kan daarover een executiegeschil aanhangig maken bij de voorzieningenrechter.