Artikel 479kc Rechtsvordering (479kc Rv)

Een beslag zou weinig waard zijn als degene tegen wie het loopt daarna nog vrij over het beslagen recht kon beschikken. Bij verzekeringen is dat een reëel risico: de begunstiging wijzigen, de verzekering afkopen of haar premievrij maken zijn allemaal handelingen die de waarde kunnen laten verdampen. Artikel 479kc Rv geeft het beslag onder de verzekeraar daarom blokkerende werking: wat er na de beslaglegging met de verzekering gebeurt, werkt niet tegenover de beslaglegger. Eén handeling houdt de wet juist open, namelijk belening van een levensverzekering om daarmee de schuld aan de beslaglegger te voldoen; die weg staat de geëxecuteerde ondanks het beslag ter beschikking (artikel 479m lid 2 Rv).

Twee situaties

• Beslag ten laste van de verzekeringnemer. Rechtshandelingen die hij na het beslag met betrekking tot de verzekering verricht, of waaraan hij meewerkt, gelden niet tegenover de beslaglegger.

- Beslag ten laste van de onherroepelijk aangewezen begunstigde. Voor hem geldt hetzelfde: wat hij na het beslag met of rond de verzekering doet, raakt de positie van zijn beslaglegger niet.

Wat "niet tegenwerpen" betekent

De handeling is niet nietig. Tussen de betrokkenen zelf kan zij gewoon geldig zijn, en werkt zij ook. Alleen de beslaglegger hoeft haar niet tegen zich te laten gelden: voor hem wordt de verzekering beoordeeld zoals die er op het moment van de beslaglegging bij lag. Wordt er na het beslag een nieuwe begunstigde aangewezen, dan kan die zich tegenover de beslaglegger niet op die aanwijzing beroepen voor zover het beslag reikt.

Waarom ook medewerking eronder valt

De wet spreekt niet alleen over handelingen door de betrokkene, maar ook over handelingen met zijn medewerking. Bij verzekeringen is dat nodig, want veel wijzigingen komen tot stand in samenspel met de verzekeraar of met een ander die formeel de handeling verricht. Zonder die toevoeging zou de bescherming eenvoudig te omzeilen zijn door de handeling formeel bij een ander te leggen.

Een voorbeeld. Op de rechten uit een levensverzekering ligt beslag ten laste van de verzekeringnemer. Kort daarna laat hij de begunstiging op naam van een familielid zetten. De verzekeraar mag daar in de verhouding tot de beslaglegger geen gevolg aan geven: de executie loopt door alsof die wijziging niet heeft plaatsgevonden.

In de praktijk

Voor de schuldeiser is dit de bepaling die het beslag betekenis geeft: het moment van beslaglegging fixeert wat hij kan uitwinnen. Voor de verzekeraar is het een waarschuwing om na ontvangst van een beslag geen mutaties door te voeren zonder rekening te houden met de beslaglegger; doet hij dat toch, dan loopt hij het risico dat hij tweemaal moet presteren. En voor degene tegen wie het beslag loopt geldt dat hij tegen de executie kan opkomen langs de gewone weg — een executiegeschil op grond van artikel 438 Rv of een kort geding bij de voorzieningenrechter — maar niet door de verzekering intussen anders in te richten.