Artikel 244 Rechtsvordering (244 Rv)

Een deskundigenonderzoek kost geld, en niet iedere partij hoeft dat voor te schieten. Wie procedeert op een toevoeging of van wie het griffierecht voor onvermogenden wordt geheven — of over wie de griffier verklaart dat dat tarief voor hem zou hebben gegolden — krijgt geen voorschot opgelegd. De griffier betaalt de schadeloosstelling en het loon van de deskundigen dan ten laste van de Staat, en dat bedrag wordt tijdens de procedure voorlopig in debet gesteld (de artikelen 187 en 191 Rv). Elke andere partij stort het voorschot gewoon zelf ter griffie. Artikel 244 Rv regelt wat er aan het eind van de procedure met een in debet gesteld bedrag gebeurt: de rechter veroordeelt de verliezende partij uit eigen beweging om het aan de griffier te voldoen.

Hoe de afrekening verloopt

• Eén partij verliest — zij betaalt het in debet gestelde bedrag aan de griffier, zonder dat iemand daarom hoeft te vragen.
• De kosten worden gecompenseerd — dan bepaalt de rechter welk deel elk van de partijen draagt en veroordeelt hij hen ieder voor dat deel.

- De betaling gaat naar het gerecht — niet naar de wederpartij, want het gerecht heeft de kosten voorgeschoten.

Waarom dit ambtshalve gebeurt

Het gerecht heeft geld uitgegeven dat terug moet komen, maar het is geen partij in de zaak en kan dus zelf niets vorderen. Daarom draagt de wet de rechter op om die veroordeling zelf uit te spreken, ongeacht wat partijen hebben gevraagd. Voor de deskundige verandert er niets: hij wordt betaald voor het werk dat hij heeft gedaan, en de vraag wie dat uiteindelijk draagt wordt tussen partijen en het gerecht afgewikkeld.

Waar u op moet letten

Wie een deskundigenonderzoek verlangt en de kosten voorlopig niet zelf hoeft te dragen, moet zich realiseren dat de rekening bij verlies alsnog komt. De in debet stelling is uitstel, geen kwijtschelding. Wint u, dan komt het bedrag ten laste van de tegenpartij; verliest u, dan staat het in het vonnis als een aparte veroordeling tot betaling aan de griffier, naast de gewone proceskosten. Het derde lid verklaart de tweede zin van artikel 202 Rv, tweede lid, van toepassing, zodat voor deze afwikkeling dezelfde regel geldt als bij het voorlopig deskundigenbericht.

Een voorbeeld: in een geschil over een bouwgebrek wordt een deskundige benoemd om de oorzaak vast te stellen. De huiseigenaar procedeert op een toevoeging, zodat hem geen voorschot wordt opgelegd en het bedrag in debet wordt gesteld. Wijst de rechtbank zijn vordering af en veroordeelt zij hem in de kosten, dan staat in het vonnis dat hij het in debet gestelde bedrag aan de griffier moet betalen. Krijgt hij gelijk, dan wordt de aannemer daartoe veroordeeld.

In de praktijk

Vraag bij een tussenvonnis waarin een deskundige wordt benoemd altijd na hoe de kosten worden voorgeschoten en wat het geraamde bedrag is. Reken bij uw procesrisico niet alleen met de advocaatkosten en het griffierecht, maar ook met deze post, die bij ingewikkeld technisch onderzoek fors kan uitvallen. Wordt de zaak geschikt voordat de deskundige klaar is, maak dan uitdrukkelijk een afspraak over wie het al gemaakte deel draagt.