Artikel 1043b Rechtsvordering (1043b Rv)

Ook in een arbitrage kan iets geen uitstel dulden. Artikel 1043b Rv geeft het scheidsgerecht daarom de bevoegdheid om tijdens een lopend geding ten gronde, op verzoek van een partij, een voorlopige voorziening te treffen. Er is één uitdrukkelijke uitzondering: bewarende maatregelen zoals het conservatoir beslag vallen erbuiten; daarvoor blijft u aangewezen op de voorzieningenrechter.

De samenhangeis

De gevraagde voorziening moet samenhangen met de vordering of de tegenvordering in het aanhangige geding. Arbiters kunnen dus niet worden gevraagd om een bevel over iets wat losstaat van de zaak die zij behandelen. Dat vloeit voort uit de aard van arbitrage: hun opdracht reikt niet verder dan wat partijen hun hebben voorgelegd.

Denk aan een bevel de levering voort te zetten in een geschil over diezelfde overeenkomst, of aan een verbod een omstreden merk te gebruiken zolang de zaak loopt.

Een apart scheidsgerecht voor spoedzaken

Het tweede lid maakt iets anders mogelijk. Partijen kunnen bij overeenkomst een afzonderlijk daartoe te benoemen scheidsgerecht de bevoegdheid geven een voorlopige voorziening te treffen, ongeacht of er al een arbitraal geding ten gronde loopt. Dat gebeurt binnen de grenzen die artikel 254 Rv, eerste lid, voor het kort geding stelt, en ook hier zijn bewarende maatregelen uitgezonderd.

Dit is de arbitrale tegenhanger van het kort geding. Veel arbitragereglementen kennen zo'n spoedvoorziening. Het voordeel is dat u niet naar de gewone rechter hoeft; het nadeel is dat er eerst een arbiter moet worden benoemd, wat tijd kost.

Zekerheid en de status van de uitspraak

Het derde lid staat toe dat het scheidsgerecht in samenhang met de voorziening van iedere partij afdoende zekerheid verlangt. Dat is een evenwichtsinstrument: wie nu al iets krijgt terwijl de zaak nog niet is beslist, kan worden gevraagd zekerheid te stellen voor het geval hij later ongelijk krijgt.

Volgens het vierde lid geldt de uitspraak over het verzoek als een arbitraal vonnis, tenzij het scheidsgerecht anders bepaalt. Daarmee vallen de regels over het arbitraal vonnis en over wat daarna kan gebeuren erop van toepassing, waaronder de weg naar tenuitvoerlegging. Een voorlopige voorziening in arbitrage is dus geen vrijblijvende aanbeveling.

Meteen ten gronde beslissen

Het vijfde lid biedt een korte weg: op eenparig verzoek van partijen kan het scheidsgerecht in plaats van een voorlopige voorziening dadelijk een uitspraak ten gronde doen, met vermelding van dat verzoek. Ook die uitspraak geldt als arbitraal vonnis. Het zesde lid maakt het bovendien mogelijk om, opnieuw op eenparig verzoek, een al gegeven voorlopige uitspraak om te zetten in een uitspraak ten gronde.

Dat is aantrekkelijk wanneer de spoedprocedure de zaak feitelijk al heeft uitgekristalliseerd. Partijen besparen zich dan een tweede ronde. Voorwaarde is wel dat zij het er beiden over eens zijn; één partij kan dit niet afdwingen.

Een voorbeeld. Twee ondernemingen procederen in arbitrage over een distributieovereenkomst. De leverancier stopt met leveren. De distributeur vraagt het scheidsgerecht om een voorlopig bevel door te leveren zolang de zaak loopt. Het scheidsgerecht wijst dat toe en verlangt dat de distributeur zekerheid stelt voor de betaling van de leveringen.

In de praktijk

Kijk eerst of uw geval een bewarende maatregel vraagt of een voorziening. Wilt u vermogen vastleggen, dan moet u bij de voorzieningenrechter zijn; wilt u dat iemand iets doet of nalaat, dan kan het scheidsgerecht u helpen.

Vraag de voorziening zo vroeg mogelijk en onderbouw de spoed. En houd er rekening mee dat er zekerheid van u kan worden verlangd: reken vooraf uit of u die kunt stellen.