Artikel 1018i Rv: Vaststelling van een collectieve schadeafwikkeling door de rechter

Vaststelling van een collectieve schadeafwikkeling door de rechter

Betreft de collectieve vordering een vordering tot schadevergoeding in geld, dan kan de rechter alvorens een collectieve schadeafwikkeling vast te stellen, de overlegging door de exclusieve belangenbehartiger en de gedaagde bevelen van een voorstel voor een collectieve schadeafwikkeling. Dit voorstel bevat in ieder geval het in artikel 907, tweede lid, onderdelen a tot en met f, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek bepaalde voor: a. de personen behorend tot de nauw omschreven groep personen wier belangen in deze collectieve vordering worden behartigd die zich niet overeenkomstig artikel 1018f van de behartiging van hun belangen in de procedure en de uitspraak hebben bevrijd, en b. de personen behorend tot de nauw omschreven groep personen wier belangen in deze collectieve vordering worden behartigd en die geen woonplaats of verblijf in Nederland hebben en die overeenkomstig artikel 1018f met de behartiging van hun belangen in deze collectieve vordering hebben ingestemd. De rechter bepaalt de termijn waarbinnen partijen een voorstel dienen over te leggen. Wordt aan deze verplichting niet voldaan, dan kan de rechter daaruit de gevolgtrekking maken die hij geraden acht.
De rechter stelt, mede aan de hand van de in het eerste lid bedoelde voorstellen, een collectieve schadeafwikkeling vast die strekt tot vergoeding door gedaagde van de schade van de in het eerste lid, onder a en b, bedoelde personen. De rechter draagt er zorg voor dat hij voor de toepassing van de tiende afdeling van de eerste titel van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek de schadevergoeding voor deze personen waar mogelijk in categorieën vaststelt, dat de collectieve schadeafwikkeling in ieder geval het in artikel 907, tweede lid, onderdelen a tot en met f, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek bepaalde, bevat, dat de hoogte van de daarbij toegekende vergoedingen redelijk is en dat de belangen van de personen voor wie de collectieve schadeafwikkeling wordt vastgesteld ook anderszins voldoende gewaarborgd zijn. Artikel 907, eerste lid, laatste zin, en zesde lid, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek zijn van overeenkomstige toepassing.
Alvorens een in het tweede lid bedoelde collectieve schadeafwikkeling vast te stellen, kan de rechter bevelen dat één of meer deskundigen zullen berichten over de voor de inhoud van de collectieve schadeafwikkeling van belang zijnde punten.

Toelichting

Gaat de collectieve vordering over schadevergoeding in geld en komen partijen er onderling niet uit, dan hakt de rechter de knoop door. Hij stelt zelf een collectieve schadeafwikkeling vast: een regeling die bepaalt wat de gedaagde aan de betrokken gedupeerden moet betalen en hoe zij dat geld kunnen krijgen. Dat is het sluitstuk van deze procedure en de reden dat een collectieve zaak echt geld kan opleveren.

Eerst een voorstel van beide kanten

Voordat hij die afwikkeling vaststelt, kan de rechter de exclusieve belangenbehartiger en de gedaagde bevelen ieder een voorstel over te leggen. Hij bepaalt de termijn waarbinnen dat moet gebeuren. Wie zich daar niet aan houdt, loopt een risico: de rechter mag daaruit de gevolgtrekking maken die hem juist lijkt, en dat pakt zelden gunstig uit voor de partij die niets heeft ingeleverd.

Het voorstel moet dezelfde onderdelen bevatten die het Burgerlijk Wetboek voor een collectieve schikking voorschrijft, en het moet twee groepen dekken: de mensen in Nederland die zich niet hebben afgemeld, en de mensen buiten Nederland die juist hebben laten weten dat zij meedoen.

Waar de rechter op let

Categorieën. Waar het kan, wordt de vergoeding per schadecategorie vastgesteld in plaats van per persoon; dat maakt de afwikkeling uitvoerbaar zonder duizenden individuele beoordelingen.
Volledigheid. De afwikkeling bevat in elk geval de onderdelen die de wet voor zo'n regeling voorschrijft, zoals de omschrijving van de groep en de wijze van betaling.
Redelijkheid. De hoogte van de toegekende vergoedingen moet redelijk zijn.

- Waarborgen. Ook voor het overige moeten de belangen van de betrokken personen voldoende zijn gewaarborgd.

Hulp van deskundigen

Om die beoordeling te kunnen maken heeft de rechter vaak cijfers nodig die hij zelf niet heeft. Hij kan daarom een of meer deskundigen laten berichten over de punten die voor de inhoud van de afwikkeling van belang zijn: de omvang van de schade per groep, de houdbaarheid van een rekenmethode, de gevolgen op langere termijn.

Een voorbeeld

Bij een defect huishoudelijk apparaat lopen de gevolgen sterk uiteen: sommigen hadden alleen vervangingskosten, anderen waterschade in huis. De rechter kan dan bijvoorbeeld twee of drie categorieën maken met per categorie een vast bedrag, in plaats van elk dossier apart te beoordelen. Wie meent in de verkeerde categorie te vallen, moet dat aankaarten langs de weg die in de afwikkeling zelf is beschreven.

In de praktijk

Voor de gedaagde is het instellen van een eigen voorstel geen erkenning van aansprakelijkheid, maar wel de laatste kans om invloed te hebben op de omvang en de vorm van de afwikkeling. Blijft hij weg, dan ligt het speelveld open voor het voorstel van de tegenpartij.

Voor gedupeerden geldt dat de afwikkeling niet vanzelf geld op de rekening zet. In de regeling staat hoe en binnen welke termijn iemand aanspraak moet maken. Wie dat laat lopen, kan achteraf misgrijpen terwijl de zaak in zijn voordeel is beslist.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst