Artikel 269 Rechtsvordering (269 Rv)

Soms leveren de bevoegdheidsregels niets op: niemand heeft een woonplaats in Nederland, er is geen gehuurd pand, geen nalatenschap en geen kind aan wie de zaak kan worden opgehangen. Voor die gevallen bestaat artikel 269 Rv. Leveren de voorafgaande bevoegdheidsbepalingen, van artikel 262 Rv tot en met artikel 268 Rv, geen gerecht op dat de zaak mag behandelen, dan komt zij terecht bij de rechter in Den Haag. Zo blijft er altijd een adres over waar het verzoek terechtkan.

Waarom een vangnet nodig is

Zonder zo'n bepaling zou iemand met een verzoek dat inhoudelijk best door de Nederlandse rechter kan worden behandeld, kunnen stranden op de vraag welk gerecht het moet doen. Dat zou tot rechtsweigering leiden: er is wel recht, maar geen loket. De wetgever heeft dat opgelost door één gerecht aan te wijzen dat het restant opvangt.

Wanneer dit speelt

• Alle betrokkenen wonen in het buitenland — er is geen woonplaats of werkelijk verblijf in Nederland waar de zaak aan kan worden opgehangen.
• Geen enkel ander aanknopingspunt — de bijzondere regels over huur, minderjarigen, bewind, vermissing en nalatenschappen bieden geen ingang.

- Wel een Nederlandse ingang nodig — de zaak kan op zichzelf door de Nederlandse rechter worden behandeld.

Twee vragen die vaak worden verward

De vraag of de Nederlandse rechter een zaak mag behandelen is iets anders dan de vraag welk Nederlands gerecht dat doet. De eerste vraag wordt beantwoord door de regels over internationale bevoegdheid, die deels uit Europese verordeningen en verdragen voortkomen. Pas als vaststaat dat de Nederlandse rechter aan zet is, komt dit artikel in beeld om te bepalen waar in Nederland de zaak wordt aangebracht. Wie die volgorde omdraait, komt bedrogen uit: dit artikel schept geen rechtsmacht, het verdeelt alleen.

Een voorbeeld: twee mensen die beiden in het buitenland wonen, hebben een verzoek dat volgens de Nederlandse regels aan een rechter hier kan worden voorgelegd, maar er is geen woonplaats, geen gehuurd pand en geen nalatenschap in Nederland. Zonder deze bepaling zou onduidelijk zijn bij welk gerecht zij moeten zijn; nu is dat de rechter in Den Haag.

In de praktijk

Loop de bevoegdheidsregels in volgorde langs voordat u op dit artikel terugvalt; het is een sluitstuk, geen keuzemogelijkheid. Leg in uw verzoekschrift kort uit waarom de andere regels geen rechter aanwijzen, dan is meteen duidelijk waarom u in Den Haag bent. En ga eerst na of de Nederlandse rechter de zaak überhaupt kan behandelen, want anders komt u ook in Den Haag niet verder.