Artikel 1074a Rechtsvordering (1074a Rv)

Een afspraak om in het buitenland te arbitreren haalt het geschil weg bij de Nederlandse rechter. Maar niet alles. Artikel 1074a Rv stelt buiten twijfel dat u nog steeds bij de Nederlandse rechter terechtkunt voor een maatregel tot bewaring van recht, en dat u een kort geding kunt aanspannen bij de voorzieningenrechter van de rechtbank of bij de kantonrechter, langs de weg van artikel 254 Rv.

Waarom deze uitzondering nodig is

Arbitrage in het buitenland kost tijd. Een scheidsgerecht moet worden samengesteld, stukken moeten worden gewisseld. In die periode kan een schuldenaar zijn vermogen elders onderbrengen of kan een situatie onomkeerbaar worden. Zou de arbitrageafspraak ook spoedmaatregelen blokkeren, dan zou een uiteindelijke overwinning niets meer waard zijn.

Bewaring van recht

De bekendste maatregel tot bewaring van recht is het conservatoir beslag: iets wordt vastgelegd voordat er een uitspraak is, zodat er straks nog verhaal mogelijk is. Daarvoor is verlof van de voorzieningenrechter nodig. Dat u de hoofdzaak in het buitenland moet uitvechten, staat daaraan niet in de weg — de wet zegt dat hier met zoveel woorden.

Het kort geding

Daarnaast blijft het kort geding open. Dat is de spoedprocedure waarin de voorzieningenrechter een voorlopige voorziening kan geven als de zaak zo dringend is dat de uitkomst van de gewone procedure niet kan worden afgewacht. De wet noemt hier uitdrukkelijk ook de kantonrechter, die in zaken die bij de kamer voor kantonzaken horen zelf een kort geding kan behandelen.

Wat u krijgt is voorlopig. De voorzieningenrechter beslist het geschil niet definitief; dat blijft aan het buitenlandse scheidsgerecht.

Een voorbeeld

Een Nederlandse onderneming heeft met een buitenlandse afnemer arbitrage in het buitenland afgesproken. De afnemer betaalt niet en begint zijn Nederlandse voorraad te verkopen. De onderneming kan de voorzieningenrechter hier om verlof voor conservatoir beslag vragen om die voorraad vast te leggen, en zo nodig een kort geding beginnen. De inhoudelijke beslissing over de vordering komt daarna van het scheidsgerecht in het buitenland.

In de praktijk

• Wees op tijd. Een bewarende maatregel heeft alleen zin zolang er iets te bewaren is.
• Onderbouw de spoed. Bij een kort geding moet u laten zien waarom de uitkomst van de arbitrage niet kan worden afgewacht.
• Houd rekening met vervolgstappen. Aan een conservatoir beslag zijn termijnen en voorwaarden verbonden; zorg dat de arbitrage in het buitenland tijdig loopt.
• Let op de wederpartij. Beroept zij zich voor alle weren op de arbitrageafspraak, dan geldt voor de bodemzaak artikel 1074 Rv en verklaart de rechter zich onbevoegd. Voor het verzoek op grond van dit artikel geldt artikel 1074d Rv: de rechter verklaart zich dan alleen bevoegd als u de gevraagde beslissing niet of niet tijdig in de arbitrage zelf kunt krijgen.