Artikel 598 Rechtsvordering (598 Rv)

Een gijzeling moet controleerbaar zijn. Artikel 598 Rv schrijft daarom voor dat de deurwaarder van de ingijzelingstelling en van de insluiting in het huis van bewaring een akte opmaakt, en het bepaalt vrij nauwkeurig wat daarin moet staan. Zo ligt achteraf vast op welke grond, door wie, wanneer en waar iemand van zijn vrijheid is beroofd.

Wat er in de akte staat

Het tweede lid geeft een vaste lijst. In eigen woorden samengevat gaat het om:

• De grondslag: het vonnis of de beschikking waarin de lijfsdwang is toegestaan, met de datum waarop dat stuk is betekend.
• De partijen: naam, voornamen en woonplaats van de schuldeiser, en naam en woonplaats van de schuldenaar, met daarnaast een door de schuldeiser gekozen woonplaats in de gemeente waar de schuldenaar is ingesloten, zodat hij daar bereikbaar is.
• De deurwaarder: zijn voornamen, naam en kantooradres.
• De aanhouding zelf: plaats en tijdstip, en als er getuigen bij waren ook hun namen en woonplaatsen.

- Het voorschot voor het onderhoud van ten minste dertig dagen dat de schuldeiser op grond van artikel 597 Rv moet betalen, en tot slot de vermelding dat de schuldenaar zelf een afschrift van de akte heeft gekregen.

Waarom die gegevens ertoe doen

De lijst is geen formaliteit. De schuldenaar die is ingesloten moet uit één stuk kunnen opmaken waarom hij vastzit, wie daarachter zit en waar die te bereiken is. Dat is precies wat hij nodig heeft om zich te verweren, bijvoorbeeld met een beroep op een van de ontslaggronden van artikel 600 Rv. Ook de directeur van het huis van bewaring werkt met deze gegevens: artikel 599 Rv draagt hem op ze in zijn register in te schrijven.

Binnentreden zonder toestemming

Het derde lid koppelt de akte aan de regels over het betreden van een woning. Gaat de deurwaarder een woning binnen zonder toestemming van de bewoner, dan gelden voor de akte de voorschriften die de Algemene wet op het binnentreden daaraan stelt. Dat betekent dat het binnentreden apart wordt verantwoord.

Bijzonder is de tweede helft van dat lid: is er wel binnengetreden maar is de schuldenaar niet aangetroffen of niet gegijzeld, dan moet de deurwaarder tóch een akte opmaken, met een beperkter aantal gegevens. Een mislukte poging blijft dus niet ongedocumenteerd; ook wie thuis niet werd gevonden, kan later nagaan dat er iemand binnen is geweest.

In de praktijk

Voor de schuldenaar is de akte het eerste stuk om te bewaren en te laten lezen door een advocaat. Ontbreken er gegevens of klopt de grondslag niet, dan is dat een aanknopingspunt om de rechtmatigheid van de gijzeling aan te vechten.

Voor de schuldeiser en de deurwaarder geldt het omgekeerde: een slordige akte maakt de hele insluiting kwetsbaar, en zonder de vereiste stukken weigert de directeur de schuldenaar zelfs op te nemen.