Boek 6 Artikel 103 (6:103 BW)

De hoofdregel is eenvoudig: schade wordt vergoed in geld. Toch is geld niet altijd wat het beste past. Dit artikel geeft de rechter daarom de mogelijkheid om op vordering van de benadeelde een andere vorm van vergoeding toe te kennen, zoals het herstellen van wat is beschadigd of het rechtzetten van een onjuiste publicatie. Gebeurt er vervolgens binnen een redelijke termijn niets, dan krijgt de benadeelde zijn recht op geld terug.

Waarom geld de hoofdregel is

Geld is neutraal, meetbaar en afdwingbaar. De benadeelde kan er zelf mee doen wat hij wil: laten repareren, vervangen of de schade dragen en het bedrag anders besteden. Bovendien voorkomt het dat partijen die inmiddels gebrouilleerd zijn tot verdere samenwerking gedwongen worden.

Wanneer een andere vorm past

Vergoeding in natura komt in beeld als geld het nadeel niet echt wegneemt.

• Herstel of vervanging. De veroorzaker maakt zelf in orde wat hij beschadigde, bijvoorbeeld als hij daar het beste toe is uitgerust.
• Rechtzetten van onjuiste informatie. Bij een onterechte publicatie kan een rectificatie meer betekenen dan een bedrag.

- Ongedaan maken van een toestand. Het verwijderen van iets wat er niet hoort te staan of het herstellen van wat al is aangericht. Het staken van een gedraging die nog voortduurt valt hier niet onder: daarvoor vordert u een verbod of een gebod, en dat is iets anders dan schadevergoeding.

Alleen op vordering van de benadeelde

De rechter kan deze vorm niet uit eigen beweging opleggen en de aansprakelijke kan haar niet opdringen. Het initiatief ligt bij de benadeelde, en dat is logisch: hij bepaalt of hij nog iets van deze partij wil aannemen. Een aansprakelijke die aanbiedt zelf te herstellen, kan dat aanbod dus doen, maar hij kan het slachtoffer niet dwingen daarmee genoegen te nemen in plaats van een geldbedrag.

Er is bovendien een terugvalregel. Wordt niet binnen een redelijke termijn aan de uitspraak voldaan, dan herleeft de bevoegdheid om geld te vragen. De benadeelde hoeft dus niet eindeloos te wachten op een herstel dat er niet komt, en zit niet vast aan een vorm van vergoeding die in de praktijk niets oplevert. Dat maakt de keuze voor natura minder riskant dan zij op het eerste gezicht lijkt.

Een voorbeeld

Een schilder brengt bij een buurpand blijvende schade aan de gevel toe. De eigenaar wil geen geld maar een correct herstelde gevel, uitgevoerd door een gespecialiseerd bedrijf. Wijst de rechter dat toe en gebeurt er daarna maanden niets, dan kan de eigenaar alsnog het geldbedrag vorderen en het werk zelf laten uitvoeren.

In de praktijk

Wilt u herstel in plaats van geld, vraag dat dan uitdrukkelijk en omschrijf zo precies mogelijk wat er moet gebeuren en binnen welke tijd. Een vage veroordeling levert later alleen maar discussie op. Twijfelt u of de tegenpartij het werk goed zal doen, kies dan voor geld en laat het zelf uitvoeren; dat geeft u de regie en u kunt zich beroepen op de gewone begrotingsregels van artikel 6:97 BW.