Boek 6 Artikel 216 (6:216 BW)

Artikel 6:216 BW is een schakelbepaling. De regels over overeenkomsten in deze en de vijf volgende afdelingen gelden niet alleen voor overeenkomsten in strikte zin, maar ook voor andere meerzijdige vermogensrechtelijke rechtshandelingen. Voorwaarde is dat de strekking van de betrokken bepaling zich daar, gezien de aard van de rechtshandeling, niet tegen verzet. Zo hoeft de wetgever dezelfde regels niet telkens opnieuw op te schrijven.

Waar het over gaat

Een overeenkomst in de zin van deze titel schept verbintenissen. Er zijn echter ook rechtshandelingen waarvoor meerdere wilsverklaringen nodig zijn zonder dat het daarom draait. Denk aan de verdeling van een gemeenschap, aan de goederenrechtelijke overeenkomst die aan een levering ten grondslag ligt, of aan afspraken waarmee partijen een bestaande rechtsverhouding wijzigen of beëindigen. Ook op zulke handelingen moeten regels van toepassing zijn over de manier waarop zij tot stand komen en over de invloed van redelijkheid en billijkheid.

Welke regels meekomen

De schakel omvat onder meer de bepalingen over de totstandkoming door aanbod en aanvaarding, over de rechtsgevolgen van een overeenkomst, over algemene voorwaarden en over de gevolgen van gewijzigde omstandigheden. Zij komen niet blindelings mee: bij elke bepaling moet worden gekeken of zij bij die andere rechtshandeling past. De afdeling over wederkerige overeenkomsten, met daarin de opschorting en de ontbinding, valt buiten het bereik van dit artikel; of die regels op een andere rechtshandeling van overeenkomstige toepassing zijn, bepaalt artikel 6:261 BW.

Hoe u zo'n toets uitvoert

De vraag is telkens waartoe een bepaling dient en of dat doel ook bij de andere rechtshandeling opgaat. Een regel die de wilsvorming beschermt of die eist dat partijen zich redelijk gedragen, past bijna altijd. Een regel die is geschreven voor de ruil van prestaties past alleen wanneer die ruilverhouding er ook is. Het gevolg is dat de toepassing per geval kan verschillen; de wet geeft bewust een open maatstaf in plaats van een lijst.

Een voorbeeld

Bij de verdeling van een nalatenschap komen erfgenamen tot overeenstemming over wie wat krijgt. Blijkt achteraf dat een van hen zich in de omvang van een schuld heeft vergist, dan liggen de regels over de totstandkoming en over wat partijen redelijkerwijs uit elkaars verklaringen mochten afleiden voor de hand. De regels over ontbinding wegens tekortkoming komen langs deze weg niet mee: die horen bij de wederkerige overeenkomsten en vallen buiten het bereik van dit artikel.

In de praktijk

Voor de lezer betekent dit dat hij bij afspraken die geen gewoon contract zijn, toch met dezelfde begrippen kan werken: aanbod, aanvaarding, uitleg, redelijkheid en billijkheid. Twijfelt u of een specifieke regel meekomt, dan is de vraag niet of het toevallig een overeenkomst heet, maar of de regel bij dit type handeling zinvol is.