Boek 6 Artikel 74 (6:74 BW)

Dit is de kernbepaling voor iedereen die schade lijdt doordat een verbintenis niet wordt nagekomen. De keuken wordt niet afgemonteerd, de levering blijft uit, een bedrag dat moest worden terugbetaald komt niet terug. Wordt een verbintenis niet, te laat of gebrekkig nagekomen, dan moet degene die tekortschiet de schade vergoeden die de ander daardoor lijdt. Dat geldt voor elke verbintenis, of zij nu uit een overeenkomst voortvloeit of rechtstreeks uit de wet. Daarop bestaat één uitzondering: hij hoeft niet te betalen als de tekortkoming hem niet valt toe te rekenen. En vaak is er nog een tussenstap nodig voordat de vordering tot schadevergoeding ontstaat.

Drie vragen die u uit elkaar moet houden

Wie deze drie door elkaar haalt, gaat de verkeerde brief schrijven. Loop ze in deze volgorde langs.

• Is er een tekortkoming? Vergelijk wat er verschuldigd was met wat er is gebeurd. Elke afwijking telt: niets doen, te laat doen, half doen of ondeugdelijk doen. Waartoe de schuldenaar gehouden was, leest u bij een overeenkomst uit het contract en uit wat beide zijden redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten; vloeit de verbintenis uit de wet voort, dan leest u het uit die wettelijke regeling.
• Kan die tekortkoming worden toegerekend? Dat is de vraag naar schuld of risico. Artikel 6:75 BW bepaalt wanneer dat niet zo is; dat is de overmachtsvraag. Zolang de schuldenaar geen geslaagd beroep op overmacht doet, blijft hij aansprakelijk.

- Is er verzuim? Zolang nakoming nog mogelijk is, ontstaat de verplichting tot schadevergoeding pas als de schuldenaar in verzuim is. Meestal moet u hem daarvoor eerst schriftelijk aanmanen en een redelijke termijn geven, zoals artikel 6:82 BW voorschrijft.

Blijvend onmogelijk of nog te herstellen

Het tweede lid maakt dat onderscheid. Is nakoming blijvend onmogelijk geworden, dan heeft aanmanen geen zin en hoeft het ook niet: het schilderij is verbrand, de bruidstaart is niet op de bruiloft geleverd, de gelegenheid is voorbij. Kan de schuldenaar het alsnog goed doen, dan is vereist dat hij in verzuim is, en meestal betekent dat dat u hem eerst die kans moet geven. Nodig is die kans niet in de gevallen waarin het verzuim zonder aanmaning intreedt, zoals bij een voor de nakoming bepaalde termijn die verstrijkt of bij een mededeling van de schuldenaar dat hij niet zal nakomen. Buiten die gevallen is de aanmaning geen formaliteit maar een echte drempel; veel vorderingen stranden hierop.

Wat u kunt vorderen

U vraagt vergoeding van de schade die door de tekortkoming is ontstaan: de meerkosten van een andere aannemer, de gemiste omzet, de kosten van herstel, de schade aan andere zaken. Schade die naast de prestatie komt, zoals schade door vertraging en gevolgschade, kunt u vorderen naast nakoming en ook naast ontbinding op grond van artikel 6:265 BW. Kiest u ervoor de prestatie zelf in geld om te zetten, dan komt die vervangende schadevergoeding in de plaats van de nakoming en gaat zij niet samen met een vordering tot nakoming of met ontbinding; artikel 6:87 BW regelt hoe u die omzetting maakt. Wat onder vergoedbare schade valt en hoe die wordt begroot, staat in de afdeling over wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding, waaronder artikel 6:96 BW en artikel 6:97 BW.

Een voorbeeld

Een keukenleverancier plaatst de kasten wel maar sluit het werkblad en de afzuiging niet aan. De koper stuurt een aangetekende brief met een termijn van twee weken. Er gebeurt niets. Daarna huurt hij een installateur in die het werk afmaakt. De rekening van die installateur is schade door de tekortkoming, en de leverancier moet die vergoeden. Had de koper meteen zelf een ander ingeschakeld zonder te aan te manen, dan was zijn positie een stuk zwakker geweest.

In de praktijk

Leg eerst vast wat er is afgesproken en wat er is misgegaan, liefst met foto's en data. Stuur daarna een duidelijke schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn, tenzij nakoming echt niet meer kan. Houd uw schade bij met bonnen en offertes. En bedenk dat de tegenpartij zich kan verweren met overmacht, met eigen schuld van uw kant of met een beding in de voorwaarden dat zijn aansprakelijkheid beperkt; of zo'n beding standhoudt, is een vraag apart.