Boek 6 Artikel 267 (6:267 BW)

Ontbinden gebeurt niet vanzelf en ook niet met een telefoontje. Dit artikel schrijft voor hoe het wel moet: met een schriftelijke verklaring van degene die daartoe bevoegd is. Daarnaast kan de ontbinding op vordering van die partij door de rechter worden uitgesproken.

De schriftelijke verklaring

De verklaring is vormvrij van inhoud maar niet van vorm: zij moet schriftelijk zijn. Een brief voldoet altijd; een e-mail of ander elektronisch bericht is in elk geval genoeg wanneer de overeenkomst zelf langs elektronische weg is gesloten. Is de overeenkomst op een andere manier gesloten, dan geldt de eis van een schriftelijke verklaring zonder deze elektronische uitbreiding. Uit de verklaring moet verder blijken dat de gerechtigde de overeenkomst ontbindt.

Is de overeenkomst langs elektronische weg tot stand gekomen, dan kan zij ook met een elektronische verklaring worden ontbonden. Daarvoor gelden de eisen die het eerste lid van artikel 6:227a BW aan elektronische overeenkomsten stelt, en die gelden naast elkaar: de verklaring moet kunnen worden opgeslagen en later toegankelijk zijn, en verder moeten de echtheid ervan, het tijdstip waarop zij is gedaan en de identiteit van de partijen voldoende zijn gewaarborgd.

Wie mag ontbinden

Alleen de partij die daartoe gerechtigd is, dus degene tegenover wie is tekortgeschoten en die aan de eisen van artikel 6:265 BW voldoet. Artikel 6:266 BW voegt daaraan toe dat u de ontbinding niet kunt gronden op een tekortkoming in een verbintenis waarbij u als schuldeiser zelf in verzuim bent; dat u met een andere verplichting achterloopt, staat er dus niet aan in de weg. Wordt nakoming juist tijdens dat schuldeisersverzuim onmogelijk doordat de schuldenaar of zijn ondergeschikte de vereiste zorg verzuimt, dan kunt u alsnog ontbinden. Bij meerdere schuldeisers of bij een overgenomen contract kan de vraag wie de verklaring moet uitbrengen een eigen beoordeling vragen.

Zelf ontbinden of naar de rechter

Het eerste lid geeft de snelle route: u verstuurt zelf een verklaring en de overeenkomst is daarmee ontbonden, mits u daartoe op dat moment bevoegd was. De ontbinding kan de hele overeenkomst betreffen of een deel daarvan; artikel 6:265 BW spreekt van geheel of gedeeltelijk ontbinden. Terugwerkende kracht heeft zij niet (artikel 6:269 BW). Het tweede lid geeft de langzamere route: u vraagt de rechter de ontbinding uit te spreken. In dezelfde procedure kan de vordering tot ontbinding worden gecombineerd met een vordering tot schadevergoeding, terugbetaling of een oordeel over de afwikkeling.

De inhoud van de verklaring

Een ontbindingsverklaring kan de overeenkomst en de datum ervan noemen, beschrijven wat er niet is nagekomen, verwijzen naar een eerdere aanmaning en de termijn die is verstreken, en vermelden dat de overeenkomst geheel of voor een bepaald deel wordt ontbonden. Daarnaast kan zij aangeven wat van de ander wordt verlangd: terugbetaling, het ophalen van geleverde zaken of een afrekening.

Een voorbeeld. Een klant boekt via de website van een fotograaf een reportage, maar de opnamen worden nooit geleverd. Na een aanmaning met een termijn van tien dagen stuurt zij een e-mail waarin zij de overeenkomst ontbindt en het betaalde bedrag terugvraagt. Omdat de boeking langs elektronische weg tot stand kwam, is dat een geldige ontbinding; de gevolgen daarvan volgen uit de artikelen 6:271 BW en verder.

In de praktijk

Een ontbindingsverklaring moet de wederpartij bereiken om werking te hebben (artikel 3:37 lid 3 BW); bewijs van ontvangst en van de voorafgaande aanmaning is daarom van belang. Gaat het om een gedeeltelijke ontbinding, dan moet uit de verklaring blijken welk deel wordt bedoeld. Na de ontbinding volgen de ongedaanmakingsverbintenissen van artikel 6:271 BW en verder.