Boek 6 Artikel 181 (6:181 BW)

Voor het slachtoffer is het vaak onmogelijk om te achterhalen wie de eigenaar is van de machine, de loods of het paard waardoor hij schade leed. Wat hij wel ziet, is het bedrijf dat ermee werkt. Dit artikel sluit daarbij aan: worden een gebrekkige zaak, een opstal of een dier in de uitoefening van een bedrijf gebruikt, dan rust de aansprakelijkheid op degene die dat bedrijf uitoefent, in plaats van op de bezitter.

Waarom deze verschuiving

Het bedrijf profiteert van het gebruik, bepaalt hoe er met de zaak of het dier wordt omgegaan en kan het risico verzekeren en doorberekenen. Bovendien geeft het de benadeelde één duidelijk aanspreekpunt met verhaal, in plaats van een zoektocht naar een eigenaar die soms een leasemaatschappij of een particulier blijkt te zijn.

De uitzondering voor opstallen

Bij opstallen geldt de verschuiving niet als het ontstaan van de schade losstaat van de bedrijfsuitoefening. Die uitzondering is smal: mankeert er iets aan het pand waarin of waarmee wordt gewerkt, bijvoorbeeld door achterstallig onderhoud, dan hangt dat doorgaans juist wel met het bedrijf samen en verschuift de aansprakelijkheid gewoon. Alleen wanneer de oorzaak buiten de bedrijfsvoering ligt, zoals bij een gebouwdeel dat bij het werk geen enkele rol speelt, blijft de bezitter aansprakelijk.

Ter beschikking stellen aan een ander bedrijf

• Zaken, opstallen en dieren. Bestaat het bedrijfsmatige gebruik erin dat de zaak of het dier ter beschikking wordt gesteld voor gebruik in het bedrijf van een ander, dan geldt die ander als de aansprakelijke persoon. De verhuurder van een machine schuift het risico dus door naar de gebruiker.
• Gevaarlijke stoffen. Dezelfde lijn geldt wanneer een stof ter beschikking wordt gesteld voor gebruik in het beroep of bedrijf van een ander: dan is die ander de aansprakelijke.

- Let op de grens. Wordt de zaak ter beschikking gesteld aan een particulier, dan gaat deze doorschuifregel niet op.

Een voorbeeld

Een manege gebruikt een paard dat eigendom is van een particuliere klant voor lessen. Slaat het paard tijdens een les op hol en raakt een leerling gewond, dan is de manege de aansprakelijke partij en niet de eigenaar. Huurt een aannemer een hoogwerker en valt er door een gebrek aan die machine iets naar beneden, dan komt de aansprakelijkheid bij de aannemer te liggen en niet bij het verhuurbedrijf.

In de praktijk

Bent u benadeeld, richt uw aansprakelijkstelling dan in eerste instantie op het bedrijf dat de zaak of het dier gebruikte; dat is meestal ook de partij met een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. Bent u ondernemer en werkt u met gehuurd materieel of met dieren van derden, ga dan na of uw polis die risico's dekt, want de wet legt ze bij u en niet bij de eigenaar.