Boek 6 Artikel 230j (6:230j BW)

Artikel 6:230j BW beschermt de consument tegen kosten die er ongemerkt bij komen. Voor een aanvullende betaling die niet de kern van de prestatie betreft, is uitdrukkelijke instemming nodig. Zonder die instemming is de consument daaraan niet gebonden en hoeft hij dat bedrag dus niet te betalen. Het gaat om extra's naast wat hij eigenlijk kocht: een verzekering bij een ticket, een servicepakket bij een apparaat, een snellere levering, een extra garantie.

Wat uitdrukkelijk betekent

De tweede zin maakt de regel scherp: werkt de handelaar met keuzes die al voor de klant zijn ingevuld en die deze zelf moet uitzetten, dan levert dat geen instemming op. Een vooraf aangevinkt vakje telt dus niet. Meer sluit de wet niet uit; bij een optie die is weggestopt in een lange lijst voorwaarden of die pas in de laatste stap opduikt, is het de vraag of de klant er werkelijk uitdrukkelijk mee heeft ingestemd. Beslissend blijft dat de consument zelf een actieve handeling verricht waaruit blijkt dat hij dat extra product wil.

De kern en het extra

De regel geldt voor betalingen die niet de kern van de prestatie zijn. Wat de kern is, volgt uit wat de consument koopt: bij een vliegticket is dat het vervoer, bij een telefoon het toestel. De prijs voor die kernprestatie valt buiten dit artikel, al moet die uiteraard duidelijk zijn vermeld op grond van de informatieplichten in deze afdeling. Twijfelt u, dan is de vraag of de consument zonder dat onderdeel hetzelfde krijgt als wat hij zocht.

Wat het gevolg is

Ontbreekt de uitdrukkelijke instemming, dan is de consument niet gebonden aan die aanvullende verbintenis. Heeft hij al betaald, dan kan hij dat bedrag terugvorderen; het is dan zonder rechtsgrond voldaan. De rest van de overeenkomst blijft in stand: het gaat alleen om het extra onderdeel. Omdat deze afdeling dwingend is, kan een handelaar dit niet omzeilen met een beding in zijn voorwaarden.

Een voorbeeld

Bij het online boeken van een reis staat de annuleringsverzekering al aangevinkt, met de tekst dat de klant die kan uitzetten. Wie dat over het hoofd ziet en betaalt, is aan die verzekering niet gebonden en kan de premie terugvragen. Hetzelfde geldt voor een bezorgpakket of een garantieverlenging die stilzwijgend bij een bestelling wordt gevoegd.

In de praktijk

Controleer voor het afrekenen welke posten er in het overzicht staan en maak zo nodig een schermafdruk. Ziet u achteraf een extra bedrag dat u niet bewust hebt gekozen, wijs de handelaar dan schriftelijk op deze regel en vraag terugbetaling. Voor handelaren geldt de andere kant: elke bijverkoop vraagt een eigen, actieve keuze van de klant, en die keuze moet ook later aantoonbaar zijn.