Boek 6 Artikel 218 (6:218 BW)

Artikel 6:218 BW zegt hoe u moet beoordelen of een aanbod juridisch deugt. Het aanbod wordt niet apart behandeld, maar getoetst aan dezelfde regels die gelden voor meerzijdige rechtshandelingen. Een aanbod kan dus geldig zijn, nietig zijn of vernietigbaar zijn, precies zoals een overeenkomst dat kan.

Nietig of vernietigbaar

Het verschil tussen die twee is groot. Nietig betekent dat er van meet af aan niets is: er hoeft niemand iets in te roepen en niemand kan zich op het aanbod beroepen. Dat speelt bijvoorbeeld wanneer de inhoud in strijd is met de wet of met de goede zeden, of wanneer een voorgeschreven vorm ontbreekt. Vernietigbaar betekent dat het aanbod werkt totdat iemand die daartoe bevoegd is de vernietiging inroept, buiten rechte of bij de rechter. Doet niemand dat, dan blijft alles in stand.

Gebreken in de wil

Een aanbod is een verklaring, en achter een verklaring hoort een wil te staan. Ontbreekt die of is die op een onzuivere manier tot stand gekomen, dan kan het aanbod worden aangetast. Denk aan iemand die onder bedreiging een voorstel doet, die door bedrog op het verkeerde been is gezet of van wie misbruik is gemaakt van bijzondere omstandigheden, zoals afhankelijkheid of onervarenheid. Ook handelingsonbekwaamheid speelt hier: een aanbod van iemand die niet zelfstandig mag handelen is vernietigbaar, zodat het werkt zolang niemand de vernietiging inroept.

Doorwerking naar de overeenkomst

Wat het aanbod raakt, raakt uiteindelijk ook de overeenkomst. Wordt een aanbod vernietigd, dan valt de basis onder de aanvaarding weg en is er geen overeenkomst tot stand gekomen. Wat inmiddels is gepresteerd, moet dan worden teruggedraaid volgens de regels over onverschuldigde betaling.

Een voorbeeld

Een ondernemer doet onder zware druk van een afnemer een aanbod tegen een prijs die ver onder zijn kostprijs ligt, nadat hem is gedreigd met het onmiddellijk stopzetten van alle lopende leveringen waarvan zijn bedrijf afhankelijk is. Wordt dat aanbod aanvaard, dan kan hij zich erop beroepen dat zijn verklaring onder bedreiging tot stand kwam en de vernietiging inroepen. De overeenkomst mist dan de grondslag die zij nodig heeft.

In de praktijk

Wie meent dat er iets mis was met zijn eigen aanbod, moet in actie komen: bij vernietigbaarheid gebeurt er niets vanzelf, en wie te lang wacht kan de bevoegdheid verliezen. Een schriftelijke verklaring aan de wederpartij dat u de vernietiging inroept en waarom, is daarvoor voldoende; als de ander het er niet mee eens is, beslist de rechter. Wie een aanbod ontvangt waarvan hij vermoedt dat de ander onder druk stond of niet zelfstandig mocht beslissen, kan dat het beste nagaan voordat hij aanvaardt.