Boek 6 Artikel 119 (6:119 BW)

Wie te laat betaalt, is rente verschuldigd. Dit artikel maakt de berekening van die schade eenvoudig: de vertragingsschade bij een geldschuld bestaat in de wettelijke rente over het bedrag, over de tijd dat de schuldenaar in verzuim was. De schuldeiser hoeft dus niet te bewijzen dat hij werkelijk nadeel had; de wet gaat ervan uit dat te laat betaald geld schade oplevert. Andersom kan hij langs deze weg ook niet meer krijgen dan die rente.

Vanaf wanneer de rente loopt

De teller begint zodra het verzuim intreedt, niet al bij het versturen van de factuur. Was er een uiterste betaaldatum afgesproken, dan treedt het verzuim vanzelf in zodra die dag voorbij is; dat volgt uit artikel 6:83 BW. Datzelfde artikel laat het verzuim ook zonder aanmaning intreden bij een verbintenis tot schadevergoeding, bijvoorbeeld na een tekortkoming of een onrechtmatige daad — de rente loopt daar vanaf het moment waarop die vordering opeisbaar is — en verder wanneer de schuldenaar zelf laat weten dat hij niet gaat nakomen. In de overige gevallen moet u eerst aanmanen met een redelijke termijn zoals artikel 6:82 BW verlangt, en loopt de rente pas daarna; kan de schuldenaar tijdelijk niet betalen of heeft aanmanen zichtbaar geen zin, dan volstaat volgens het tweede lid van dat artikel een schriftelijke aansprakelijkstelling zonder termijn. De rente loopt door totdat het geld bij de schuldeiser is bijgeschreven.

Rente over rente

Het tweede lid bepaalt dat na afloop van elk jaar de over dat jaar verschuldigde rente bij de hoofdsom wordt geteld, waarna over dat hogere bedrag verder wordt gerekend. Bij langlopende vorderingen kan dat aardig oplopen. Voor de berekening betekent het dat u per jaar moet rekenen en niet simpelweg het aantal dagen over de oorspronkelijke hoofdsom mag nemen.

Een hogere afgesproken rente

Hebben partijen een rente afgesproken die hoger is dan de wettelijke, dan loopt die afgesproken rente door nadat het verzuim is ingetreden. De contractuele rente verdringt dus de wettelijke, zolang zij hoger is. Het derde lid gaat alleen over dat geval; voor een afgesproken rente die lager is dan de wettelijke, geeft het artikel geen regel.

Tussen ondernemingen geldt een eigen, hogere rente met een eigen ingangsmoment. Die handelsrente staat in artikel 6:119a BW; dit artikel is dan niet de regeling waarop u zich beroept.

Het percentage

De wet noemt in dit artikel geen percentage. De hoogte van de wettelijke rente wordt bij algemene maatregel van bestuur vastgesteld en van tijd tot tijd gewijzigd; dat is geregeld in artikel 6:120 BW. Loopt het verzuim over meerdere perioden met een verschillend tarief, dan rekent u per periode met het tarief dat toen gold.

Een voorbeeld

Een particulier moet een schadevergoeding van duizend euro betalen en doet dat pas twee jaar later. Over het eerste jaar is wettelijke rente verschuldigd over duizend euro; aan het begin van het tweede jaar wordt die rente bij de hoofdsom geteld en loopt de rente over het hogere bedrag. Het percentage zelf staat niet in de wet maar wordt periodiek vastgesteld, dus reken altijd met het tarief dat in de betreffende periode gold.

In de praktijk

Leg de betalingstermijn vast in de overeenkomst of in uw voorwaarden; dan gaat het verzuim vanzelf in zodra die termijn verstrijkt. Een datum die u eenzijdig op uw factuur zet, maakt de termijn niet zonder meer fataal, en dan blijft een aanmaning nodig. Vordert u rente, geef dan aan vanaf welke datum u rekent en waarom, en houd de rente in uw overzicht apart van andere posten die u vordert, zoals kosten die u buiten rechte hebt gemaakt om de betaling te krijgen; die vallen onder een andere grondslag. Ga niet zelf een percentage in uw brief zetten zonder te controleren welk tarief in die periode gold, want een verkeerd berekende rentepost roept alleen discussie op over de rest van uw vordering.