Boek 6 Artikel 110 (6:110 BW)

Sommige gebeurtenissen kunnen schade veroorzaken die zo groot is dat geen verzekeraar haar nog wil dekken. Dan dreigt een situatie waarin de aansprakelijke partij failliet gaat en slachtoffers alsnog niets krijgen. Dit artikel maakt het mogelijk dat de regering bij algemene maatregel van bestuur maximumbedragen vaststelt, zodat de aansprakelijkheid binnen de grenzen blijft van wat redelijkerwijs verzekerd kan worden. Boven zo'n bedrag strekt de aansprakelijkheid zich niet uit.

Waarom een plafond kan helpen

Een plafond klinkt als een beperking van de rechten van slachtoffers, en dat is het in zekere zin ook. Tegelijk is het de prijs voor zekerheid: wat verzekerbaar is, wordt in de praktijk ook daadwerkelijk uitgekeerd. Zonder grens kan een enkele gebeurtenis een onderneming en haar verzekering in één klap wegvagen, met als resultaat dat er voor iedereen minder overblijft.

Hoe zo'n regeling werkt

De bedragen worden niet in dit artikel zelf genoemd, maar bij algemene maatregel van bestuur vastgesteld. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt.

• Naar de aard van de gebeurtenis. Een ramp met veel gedupeerden vraagt om een andere benadering dan een alledaags ongeval.
• Naar de aard van de schade. Letselschade en zaakschade kunnen elk een eigen grens krijgen.

- Naar de grond van de aansprakelijkheid. Aansprakelijkheid zonder schuld kan anders worden begrensd dan aansprakelijkheid wegens een fout.

Verhouding tot andere begrenzingen

Dit is niet de enige manier waarop een vergoeding lager kan uitvallen. Naast dit artikel bestaan de rechterlijke matiging van artikel 6:109 BW, de vermindering wegens eigen schuld uit artikel 6:101 BW en de begrenzing door toerekening in artikel 6:98 BW. Ook contractuele exoneraties kunnen de aansprakelijkheid beperken, maar die berusten op een afspraak tussen partijen en worden langs twee verschillende wegen opzijgezet. Hoort de exoneratie bij de algemene voorwaarden, dan kan zij worden vernietigd omdat zij de wederpartij onredelijk bezwaart (artikel 6:233 onder a BW), al is die weg voor grotere wederpartijen afgesloten (artikel 6:235 BW). Is zij afzonderlijk uitonderhandeld, dan ligt de drempel hoger: het beroep erop strandt pas voor zover dat in de gegeven omstandigheden onaanvaardbaar is naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid (artikel 6:248 lid 2 BW).

Een voorbeeld

Denk aan een sector waarin één gebeurtenis honderden slachtoffers kan maken, zoals bepaalde vormen van vervoer. Zou de aansprakelijkheid daar onbegrensd zijn, dan is het risico niet meer te verzekeren en zouden de eerste claims het beschikbare vermogen opsouperen. Met een vastgesteld maximum weet iedereen waar hij aan toe is en kan de verzekering doen waarvoor zij bestaat.

In de praktijk

Voor de meeste dagelijkse geschillen speelt dit artikel geen rol; het is een bevoegdheidsbepaling voor de wetgever. Wel is het goed te weten dat er in bijzondere sectoren maxima kunnen gelden. Komt u een beroep op zo'n grens tegen, controleer dan of het werkelijk om een wettelijk plafond gaat en niet om een beding in de algemene voorwaarden van uw wederpartij, want die twee worden in brieven van verzekeraars nog wel eens door elkaar gehaald.