- De omstandigheid dat een als een doen te beschouwen gedraging van een persoon van veertien jaren of ouder verricht is onder invloed van een geestelijke of lichamelijke tekortkoming, is geen beletsel haar als een onrechtmatige daad aan de dader toe te rekenen.
- Is jegens de benadeelde tevens een derde wegens onvoldoende toezicht aansprakelijk, dan is deze derde jegens de dader verplicht tot bijdragen in de schadevergoeding voor het gehele bedrag van zijn aansprakelijkheid jegens de benadeelde.
Boek 6 Artikel 165 (6:165 BW)
Een geestelijke of lichamelijke tekortkoming ontslaat niet van aansprakelijkheid
Wettekst
Toelichting
Wie vanaf veertien jaar iets doet waardoor een ander schade lijdt, kan zich er niet op beroepen dat hij handelde onder invloed van een geestelijke of lichamelijke tekortkoming. Die omstandigheid staat aan toerekening niet in de weg. Het nadeel wordt daarmee niet neergelegd bij degene die er buiten stond, maar bij degene van wie de handeling afkomstig is.
Alleen bij een doen
Het eerste lid spreekt uitdrukkelijk van een gedraging die als een doen is te beschouwen. Voor een nalaten geeft deze bepaling geen regel; dan gelden de gewone regels van artikel 6:162 BW.
De keuze van de wetgever
Tegenover elkaar staan twee onschuldige partijen: iemand die niets aan zijn aandoening kan doen en iemand die zonder eigen toedoen schade lijdt. De wetgever heeft het risico bij de eerste gelegd. Van verwijtbaarheid in morele zin gaat het uitdrukkelijk niet uit.
De toezichthouder draagt bij
Is naast de dader ook een derde aansprakelijk omdat die onvoldoende toezicht hield, dan moet die derde in de onderlinge verhouding bijdragen voor het hele bedrag waarvoor hij tegenover de benadeelde aansprakelijk is. De dader die betaalt, kan dus bij die toezichthouder aankloppen. Dat wijkt af van de gebruikelijke verdeling naar ieders aandeel: de toezichthouder draagt in de onderlinge verhouding de last tot het volle bedrag van zijn eigen aansprakelijkheid.
- Voor het slachtoffer maakt dit niet uit: hij kan beide partijen aanspreken voor zijn hele schade.
- Voor de dader betekent het dat de last uiteindelijk kan verschuiven naar de instelling of persoon die het toezicht had.
Een voorbeeld
Een bewoner van een zorginstelling met een ernstige aandoening beschadigt tijdens een uitbarsting de auto van een bezoeker. De bewoner kan worden aangesproken, ondanks zijn aandoening. Blijkt dat de instelling ondanks bekende signalen geen enkel toezicht had geregeld, dan kan de bewoner het door hem betaalde bedrag op de instelling verhalen tot het beloop van haar eigen aansprakelijkheid.
In de praktijk
Een aandoening bij de veroorzaker staat op zichzelf niet aan een claim in de weg. Voor benadeelden is van belang of er een aansprakelijkheidsverzekering is en of er een instelling of begeleider bij betrokken was. Zonder verzekeringsdekking komt de schade in het vermogen van de betrokkene zelf terecht.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Kosten van eerdere procedures als schade?
Na een echtscheiding frustreerde een van de ex-partners jarenlang de totstandkoming en uitvoering van een bindend advies over de verdeling; zij voerde aan dat haar gedrag wegens een psychische tekortkoming niet aan haar kon worden toegerekend. De Hoge Raad oordeelde dat 'een als een doen te beschouwen gedraging' ruim moet worden opgevat en niet beperkt is tot actieve handelingen: alleen gevallen van zuiver nalaten blijven buiten het bereik van de bepaling. Het stelselmatig weigeren mee te werken is dus geen zuiver nalaten, zodat de geestelijke tekortkoming niet aan toerekening in de weg stond.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.