Boek 3 Artikel 18 (3:18 BW)

Dit korte artikel regelt iets dat in de praktijk zwaar weegt. Zodra iemand stukken ter inschrijving aanbiedt bij de bewaarder van de registers, moet die een bewijs van ontvangst afgeven. Daarop staat welke soort stukken zijn aangeboden en, tot op de minuut nauwkeurig, wanneer dat gebeurde. Die precisie is geen formaliteit: het aanbiedingsmoment bepaalt volgens artikel 3:19 BW het tijdstip van de inschrijving zelf.

Waarom de minuut telt

Bij registergoederen is de volgorde vaak beslissend. Twee mensen kunnen hetzelfde pand geleverd krijgen, twee financiers kunnen hypotheek willen, en een schuldeiser kan er beslag op leggen. Artikel 3:21 BW laat de rangorde in beginsel afhangen van de volgorde van de tijdstippen van inschrijving. Wie het eerst aanbiedt, staat daardoor voorop, ook als de ander een minuut later komt.

Het ontvangstbewijs legt dat moment onafhankelijk vast. De aanbieder hoeft daardoor niet te vertrouwen op zijn eigen aantekeningen of op de verklaring van de wederpartij: hij heeft een stuk waaruit blijkt wanneer hij aan de balie stond.

Wat er op het bewijs staat

• De aard van de aangeboden stukken, zodat duidelijk is waarvoor de inschrijving is gevraagd.
• Dag, uur en minuut van de aanbieding, het gegeven waar de rangorde aan hangt.

Dat de aard van de stukken erop wordt vermeld, is van belang als er later discussie ontstaat over wat er precies is aangeboden. Wordt de inschrijving geweigerd, dan is aan de hand van dit bewijs na te gaan of bij een hernieuwde aanbieding dezelfde stukken zijn ingediend, wat voor de terugwerking van artikel 3:20 BW van belang is.

Een voorbeeld. Een notaris biedt op vrijdagmiddag de leveringsakte van een woning aan en krijgt daarvoor een ontvangstbewijs. Kort daarna wordt door een schuldeiser van de verkoper beslag op datzelfde huis aangeboden. Omdat op beide stukken het exacte tijdstip staat, is uit te maken welke aanbieding het eerst plaatsvond. De koper die eerder was, krijgt het huis; de beslaglegger staat met lege handen tegenover hem.

In de praktijk

Bewaar het ontvangstbewijs bij de stukken van de transactie. Het is het bewijsstuk dat u meteen bij de aanbieding zelf in handen krijgt, en het tijdstip dat erop staat is doorslaggevend zodra iemand anders aanspraak maakt op hetzelfde goed. Het staat niet alleen: u kunt de bewaarder vragen de verrichte inschrijving erop aan te tekenen of u daarvan op de wettelijk voorgeschreven wijze bericht te sturen, en na inschrijving blijkt het tijdstip ook uit de registers zelf.

Ga er niet van uit dat het ondertekenen van een akte al bescherming geeft. Tussen tekenen en aanbieden zit tijd, en juist in die tijd kan er iets tussenkomen. Snel aanbieden en het bewijs daarvan veiligstellen is daarom geen overbodige zorgvuldigheid.