Boek 3 Artikel 75 (3:75 BW)

Dit artikel geeft de volmachtgever na het einde van een volmacht twee middelen: hij kan de stukken opeisen of laten aantekenen dat de volmacht voorbij is, en hij kan bij dreigend misbruik de rechter vragen hoe het einde bekend moet worden gemaakt.

Teruggeven of laten aantekenen

Na het einde van de volmacht moet de gevolmachtigde, als dat van hem wordt gevorderd, de geschriften waaruit de volmacht blijkt teruggeven of toestaan dat de volmachtgever daarop aantekent dat de volmacht is geëindigd. De verplichting ontstaat pas als de volmachtgever haar inroept.

Bij een notariële volmacht

Is de volmacht bij notariële akte verleend, dan berust het origineel, de minuut, bij de notaris. De gevolmachtigde heeft dan alleen een afschrift. Voor dit geval regelt de wet de aantekening apart: de notaris die de minuut onder zich heeft, tekent op verzoek van de volmachtgever daarop aan dat de volmacht is geëindigd. De volmachtgever hoeft daarvoor niet de medewerking van de gevolmachtigde te hebben; zijn verzoek aan de notaris volstaat.

Als misbruik dreigt

Soms is er reden om te vrezen dat de gevolmachtigde de volmacht ondanks het einde toch zal gebruiken. Dan kan de volmachtgever zich wenden tot de voorzieningenrechter van de rechtbank met het verzoek te bepalen hoe het einde bekend moet worden gemaakt. Gebeurt de bekendmaking op de door de rechter bepaalde wijze, dan kan het einde van de volmacht tegen iedereen worden ingeroepen. Tegen een toewijzende beslissing staat geen hogere voorziening open.

Een voorbeeld. Een ondernemer trekt de volmacht van een vertrouwenspersoon in na een conflict, maar die weigert de stukken af te geven en blijft zich bij relaties presenteren als gemachtigd. De ondernemer kan teruggave vorderen en, gezien de dreiging, de voorzieningenrechter vragen een wijze van bekendmaking te bepalen. Daarna kan hij tegenover iedereen volhouden dat de bevoegdheid voorbij is, ook tegenover relaties die hij niet persoonlijk heeft bereikt.

In de praktijk

Na een herroeping komen verschillende stappen in beeld: de originele volmacht terugvragen, bij een notariële volmacht de notaris het einde laten aantekenen, banken, verzekeraars en vaste relaties schriftelijk informeren, en interne systemen en handtekeningkaarten aanpassen. Bewijs van elke mededeling maakt later aantoonbaar wie van het einde op de hoogte was. Bij vrees voor misbruik staat de weg naar de voorzieningenrechter open.