Boek 3 Artikel 244 (3:244 BW)

Een schuld is zelden alleen de hoofdsom. Er loopt rente over, en die kan bij een langslepende zaak hoog oplopen. Dit artikel bepaalt dat een pandrecht dat voor een of meer bepaalde vorderingen is gegeven, ook zekerheid biedt voor drie jaren rente over die vorderingen. Dat geldt zowel voor rente die uit de overeenkomst voortvloeit als voor rente die de wet oplegt. Partijen kunnen er iets anders over afspreken.

Wat de grens van drie jaren doet

De drie jaren bepalen hoe ver de zekerheid voor rente reikt, niet hoeveel rente de schuldenaar verschuldigd is. Rente over een langere periode blijft gewoon verschuldigd; alleen het deel boven de drie jaren valt buiten het pandrecht. Voor andere schuldeisers en voor latere zekerheidsgerechtigden staat daarmee vast dat de voorrang van de pandhouder voor rente niet verder gaat dan die drie jaren, tenzij in de pandakte iets anders is bedongen.

Waarvoor het geldt

De regel spreekt over een pandrecht dat tot zekerheid strekt van een of meer bepaalde vorderingen. Het gaat dus om de rente over díe vorderingen, niet over willekeurige andere schulden van dezelfde schuldenaar. Welke vorderingen gedekt zijn, volgt uit de pandakte. De rente kan contractueel zijn, zoals een overeengekomen leningsrente, of wettelijk, zoals de wettelijke rente die verschuldigd wordt als de schuldenaar te laat betaalt (artikel 6:119 BW). De drie jaren zijn een bovengrens en geen vast bedrag: is er over een kortere periode rente verschuldigd, dan valt ook alleen die rente onder het pandrecht.

Tenzij anders is bedongen

De bepaling is van regelend recht. Partijen kunnen afspreken dat er meer of minder rente onder de zekerheid valt. In kredietdocumentatie gebeurt dat regelmatig. Voor wie zekerheid geeft, betekent een afwijkende afspraak dat er een groter of kleiner deel van de schuld op zijn goed kan worden verhaald. Voor latere schuldeisers verandert daarmee ook wat er na de eerste zekerheidsgerechtigde voor hen overblijft.

Een voorbeeld. Een geldschieter heeft een pandrecht op een machine voor een lening. De lener betaalt jarenlang niets en de rente loopt op. Wordt de machine uiteindelijk verkocht, dan mag de geldschieter met voorrang zijn hoofdsom en drie jaren rente uit de opbrengst halen. Rente over de jaren daarboven kan hij nog wel vorderen, maar daarvoor staat hij dan gewoon in de rij met de andere schuldeisers.

In de praktijk

• Voor de schuldeiser: rente over meer dan drie jaren valt niet onder zijn voorrang, tenzij dat anders is bedongen; hoe langer de zaak duurt, hoe groter het deel van de rente waarvoor hij een gewone schuldeiser is.
• Voor de schuldenaar: zijn goed staat voor meer dan alleen de hoofdsom, ook als dat niet met zoveel woorden in de akte staat.
• Voor andere schuldeisers: wat er na de pandhouder overblijft, hangt niet alleen af van diens hoofdsom, maar ook van de rente die onder het pandrecht valt.

Hetzelfde plafond speelt bij de vraag hoeveel er uit een executieopbrengst met voorrang mag worden voldaan. Wat een onderpand feitelijk afdekt, volgt dus uit de hoofdsom en de rente samen, en niet alleen uit het geleende bedrag.