Boek 3 Artikel 70 (3:70 BW)

Wie zich presenteert als gevolmachtigde, wekt bij de wederpartij het vertrouwen dat hij namens een ander mag handelen. Blijkt dat vertrouwen onterecht, dan staat de wederpartij met lege handen: de vertegenwoordigde is niet gebonden en de tussenpersoon is geen partij. Dit artikel vult dat gat. De tussenpersoon staat er tegenover de wederpartij voor in dat de volmacht bestaat en dat zij ver genoeg reikt.

Waarvoor precies wordt ingestaan

Het instaan ziet op twee dingen: het bestaan van de volmacht en de omvang ervan. Ontbreekt de volmacht helemaal, dan is de eerste toezegging niet waargemaakt. Bestaat zij wel, maar dekt zij deze handeling niet, dan de tweede. Het gaat niet om de vraag of de vertegenwoordigde solvabel is of zijn afspraken nakomt: daarvoor staat de tussenpersoon niet in.

De twee uitzonderingen

De aansprakelijkheid vervalt in twee gevallen. Ten eerste als de wederpartij weet of behoort te begrijpen dat een toereikende volmacht ontbreekt: wie het gebrek kent of bij een beetje oplettendheid had moeten zien, verdient geen bescherming. Ten tweede als de gevolmachtigde de inhoud van de volmacht volledig aan de wederpartij heeft meegedeeld. Dan kan zij zelf beoordelen hoe ver de bevoegdheid reikt en is het risico bij haar komen te liggen.

Wat de wederpartij eraan heeft

Slaagt het beroep op dit artikel, dan kan de wederpartij zich verhalen op de tussenpersoon. Zij moet financieel worden gebracht in de toestand waarin zij zou hebben verkeerd als de volmacht wel toereikend was geweest. Daaronder vallen niet alleen gemaakte kosten en verlies door voorbereidingen, maar ook het voordeel dat de beoogde overeenkomst haar zou hebben opgeleverd. De vertegenwoordigde zelf blijft buiten schot, tenzij hij de handeling bekrachtigt of zelf de schijn van bevoegdheid heeft gewekt.

Een voorbeeld. Een tussenpersoon sluit namens een ondernemer een huurovereenkomst voor een bedrijfsruimte, terwijl zijn volmacht alleen op inkoop ziet. De ondernemer bekrachtigt niet en de verhuurder heeft intussen andere gegadigden afgewezen en het pand aangepast. Die verhuurder kan de tussenpersoon aanspreken. Had de tussenpersoon vooraf de hele volmacht laten lezen, dan had de verhuurder zelf kunnen zien dat huur er niet onder viel en was de uitkomst anders geweest.

De les voor de tussenpersoon

Wie namens een ander optreedt, doet er goed aan de volmacht bij zich te hebben en te laten zien, en na te gaan of die nog geldt. Er hoeft hem namelijk geen verwijt te treffen: hij heeft eenvoudigweg toegezegd wat niet klopte. Was de volmacht aanvankelijk wel toereikend en is zij daarna geëindigd, dan geldt een eigen regeling: bleef dat einde voor de tussenpersoon onbekend en hoefde hij het ook niet te vermoeden, dan blijft hij op grond van artikel 3:76 lid 2 BW buiten deze aansprakelijkheid.

In de praktijk

Voor de wederpartij is de veiligste route: vraag de volmacht op, lees hem en bewaar een kopie. Krijgt u die niet, handel dan in het besef dat u zich later niet op onwetendheid kunt beroepen als de beperking zichtbaar was. Loopt het toch mis, meld dan meteen schriftelijk aan de vertegenwoordigde dat u de handeling zonder bekrachtiging als ongeldig beschouwt, en houd de kosten bij die u vergoed wilt zien.