← Terug 3:206 · Zekerheid stellen door de vruchtgebruiker Verder 3:208 · De bestemming van een zaak veranderen en toevoegingen wegnemen →

Boek 3 Artikel 207 (3:207 BW)

Gebruiken, verbruiken en beheren door de vruchtgebruiker

Wettekst

  1. Een vruchtgebruiker mag de aan het vruchtgebruik onderworpen goederen gebruiken of verbruiken overeenkomstig de bij de vestiging van het vruchtgebruik gestelde regels of, bij gebreke van zodanige regels, met inachtneming van de aard van de goederen en de ten aanzien van het gebruik of verbruik bestaande plaatselijke gewoonten.
  2. Een vruchtgebruiker is voorts bevoegd tot alle handelingen die tot een goed beheer van de aan het vruchtgebruik onderworpen goederen dienstig kunnen zijn. Tot alle overige handelingen ten aanzien van die goederen zijn de hoofdgerechtigde en de vruchtgebruiker slechts tezamen bevoegd.
  3. Jegens de hoofdgerechtigde is de vruchtgebruiker verplicht ten aanzien van de aan het vruchtgebruik onderworpen goederen en het beheer daarover de zorg van een goed vruchtgebruiker in acht te nemen.

Toelichting

De vruchtgebruiker heeft goederen van een ander onder zich en mag daarvan het profijt hebben. Dit artikel bakent af hoever dat gaat. Het regelt hoe hij de goederen mag gebruiken of verbruiken, welke handelingen hij zelfstandig mag verrichten en welke alleen samen met de hoofdgerechtigde kunnen. En het legt hem een zorgplicht op tegenover die hoofdgerechtigde.

Gebruik en verbruik

Het uitgangspunt is dat de regels die bij de vestiging zijn gesteld leidend zijn. In de akte kan precies worden bepaald wat wel en niet mag: mag de woning worden verhuurd, mag een voorraad worden aangesproken, wat gebeurt er met een bedrijfsmiddel. Wie een vruchtgebruik opzet, doet er goed aan die vragen daar te beantwoorden.

Ontbreken zulke regels, dan geldt een dubbele maatstaf: de aard van de goederen en de plaatselijke gewoonten die er ten aanzien van gebruik of verbruik bestaan. Bij een woning betekent dat bewonen en normaal onderhouden. Bij landbouwgrond betekent het bewerken zoals in die streek gebruikelijk is. Bij verbruikbare zaken, zoals een voorraad brandstof, betekent het dat verbruik nu eenmaal bij de aard van de zaak hoort.

Wat hij alleen mag en wat samen moet

Het tweede lid geeft de vruchtgebruiker de bevoegdheid tot alle handelingen die dienstig kunnen zijn aan een goed beheer. Daaronder valt het gewone werk rond het goed: onderhoud laten doen, een huurovereenkomst voortzetten, een leverancier betalen, verzekeringen regelen. Hij hoeft daarvoor niet telkens de hoofdgerechtigde te raadplegen.

Alles wat verder gaat, kunnen de hoofdgerechtigde en de vruchtgebruiker alleen samen. Dat betreft in het bijzonder de handelingen die het goed zelf raken in plaats van de exploitatie ervan, zoals vervreemden of bezwaren; artikel 3:212 BW werkt dat verder uit. De scheidslijn loopt dus tussen beheren en beschikken, en die grens moet scherp worden gehouden.

De zorg van een goed vruchtgebruiker

Het derde lid legt een open maar reële norm op: tegenover de hoofdgerechtigde moet de vruchtgebruiker bij het gebruik en het beheer de zorg van een goed vruchtgebruiker in acht nemen. Hij mag het goed dus benutten, maar niet uitwonen. Achterstallig onderhoud, verwaarlozing of roekeloos gebruik leveren een tekortkoming op waarvoor hij kan worden aangesproken.

Die norm heeft ook een keerzijde die vaak wordt vergeten: nalaten telt mee. Wie een pand laat leegstaan zonder het te beveiligen, wie een machine niet laat onderhouden of wie een boomgaard niet snoeit, schaadt de hoofdgerechtigde net zo goed als iemand die actief schade toebrengt.

Een voorbeeld. Een langstlevende partner heeft het vruchtgebruik van een verhuurd winkelpand. Zij mag de huur innen, het pand laten schilderen en met de huurder afspraken maken over normaal onderhoud. Wil zij het pand verbouwen tot appartementen of het verkopen, dan raakt zij aan het goed zelf en kan zij dat niet alleen; daarvoor is de hoofdgerechtigde nodig of een machtiging.

In de praktijk

Leg bij de vestiging vast wat er met het goed mag gebeuren en wie welke kosten draagt. De wettelijke maatstaven zijn bruikbaar, maar zij laten veel ruimte voor discussie, en die discussie speelt zich vaak af binnen één familie.

Voor de hoofdgerechtigde is het verstandig contact te houden en de jaarlijkse informatie uit artikel 3:205 BW serieus te nemen. Wie pas na jaren merkt dat er niets is onderhouden, staat sterker als hij eerder om opgave en inzage heeft gevraagd.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.
← Terug 3:206 · Zekerheid stellen door de vruchtgebruiker Verder 3:208 · De bestemming van een zaak veranderen en toevoegingen wegnemen →