Boek 3 Artikel 48 (3:48 BW)

Dit artikel breidt één begrip op. Waar de drie voorafgaande artikelen over benadeling van schuldeisers spreken van de schuldenaar, valt daaronder ook degene op wiens goed voor de schuld van een ander verhaal kan worden genomen. Wie zelf niets verschuldigd is maar met zijn goed voor andermans schuld instaat, wordt voor deze regeling dus met een schuldenaar gelijkgesteld.

Waarom die gelijkstelling nodig is

Verhaal loopt niet altijd via de schuldenaar zelf. Iemand kan een goed van hem als zekerheid hebben verbonden voor de schuld van een ander, bijvoorbeeld door een pandrecht of een hypotheekrecht te vestigen op zijn eigen zaak of registergoed. Dat goed is dan het verhaalsobject. Zou de regeling over benadeling alleen op de schuldenaar zien, dan zou juist dat verhaalsobject buiten schot blijven zodra de eigenaar ervan iets doet waardoor er minder te halen valt.

• Het gaat om verhaal op zijn goed, niet om een eigen schuld van de betrokkene.
• De regeling werkt door in de artikelen over benadeling, inclusief de vermoedens die daarbij horen.

- De bescherming van de schuldeiser blijft daarmee compleet, ongeacht wiens goed het verhaal draagt.

Wat dit betekent voor de betrokkene

Wie zijn goed voor een ander verbindt, neemt daarmee ook de positie op zich die bij dit hoofdstuk hoort. Verricht hij een onverplichte handeling waardoor het verhaal op dat goed wordt uitgehold, en wist hij of behoorde hij te weten dat schuldeisers daardoor worden benadeeld, dan kan die handeling worden vernietigd op dezelfde voet als bij een schuldenaar.

Ook de vermoedens werken door. Daarvoor moet aan drie eisen tegelijk zijn voldaan: de handeling is verricht binnen één jaar vóór het inroepen van de vernietigingsgrond, zij valt in een van de opgesomde categorieën, en de betrokkene had zich niet al vóór het begin van dat jaar tot die handeling verbonden. Wie enkel een eerder aangegane verplichting nakomt, valt er dus buiten. Is wel aan alle drie voldaan, dan wordt de wetenschap van benadeling aan beide kanten vermoed.

Een voorbeeld. Iemand vestigt voor de lening van zijn broer een stil pandrecht op zijn machines. Loopt de onderneming van de broer vast, dan moet de bank zich op die machines verhalen. Verkoopt en levert hij ze kort daarvoor onverplicht aan een koper, dan kan de bank die verkoop alleen langs deze weg aantasten als niet alleen hij, maar ook de koper wist of had moeten begrijpen dat de bank daardoor haar verhaal kwijtraakt. Bij een handeling anders dan om niet is die wetenschap dus aan twee kanten vereist: ontbreekt zij bij de koper, dan blijft de verkoop in stand.

In de praktijk

Stelt u een goed beschikbaar voor de schuld van een ander, besef dan dat u voor deze regeling als schuldenaar wordt behandeld. Uw handelingsvrijheid met dat goed is beperkter dan u wellicht denkt zolang de schuld loopt.

Bent u schuldeiser, kijk dan niet alleen naar het vermogen van uw schuldenaar. Ook de handelingen van degene die met zijn goed voor die schuld instaat, kunnen uw verhaal raken en kunnen op dezelfde gronden worden aangetast.