← Terug 3:310a · Verjaring bij teruggave van cultuurgoederen aan een andere staat Verder 3:310c · Teruggave van cultuurgoederen aan een verdragsstaat →

Boek 3 Artikel 310b (3:310b BW)

Verjaring bij opeising van beschermde Nederlandse cultuurgoederen

Wettekst

  1. Een rechtsvordering tot opeising van een roerende zaak die krachtens de Erfgoedwet als beschermd cultuurgoed is aangewezen of deel uitmaakt van een openbare collectie of van een inventarislijst als bedoeld in artikel 4.22, tweede lid, van die wet en die na die aanwijzing of gedurende dit deel uitmaken uit het bezit van de eigenaar is geraakt, verjaart door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag waarop de plaats waar de zaak zich bevindt en de identiteit van de bezitter of de houder zijn bekend geworden, en in elk geval door verloop van dertig jaren na de aanvang van de dag waarop een niet-rechthebbende bezitter van de zaak is geworden.
  2. De verjaring krachtens lid 1 treedt in elk geval niet in voordat de rechtsvordering tot teruggave van de zaak is verjaard, die de Staat voor de rechter van een andere lid-staat van de Europese Unie of van een andere staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte kan instellen op grond dat de zaak op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van Nederland is gebracht.

Toelichting

Voor voorwerpen die in Nederland als beschermd cultuurgoed zijn aangewezen of die tot een openbare collectie behoren, geldt een eigen verjaringsregeling. Dit artikel bepaalt hoe lang de eigenaar zo'n zaak nog kan opeisen wanneer die uit zijn bezit is geraakt. De regeling geldt voor roerende zaken die krachtens de Erfgoedwet zijn aangewezen als beschermd cultuurgoed, of die deel uitmaken van een openbare collectie of van een inventarislijst als bedoeld in die wet, en die na die aanwijzing of gedurende die periode uit het bezit van de eigenaar zijn geraakt.

Welke zaken eronder vallen

De wet noemt drie categorieën: zaken die krachtens de Erfgoedwet als beschermd cultuurgoed zijn aangewezen, zaken die deel uitmaken van een openbare collectie, en zaken op een inventarislijst als bedoeld in artikel 4.22, tweede lid, van die wet. Daarbij geldt een eis van tijd: de zaak moet uit het bezit van de eigenaar zijn geraakt ná de aanwijzing, of in de periode waarin zij tot de collectie of de inventarislijst behoorde. Verdween een voorwerp al voordat het werd aangewezen, dan valt het voor die vermissing niet onder deze regeling.

De korte termijn van vijf jaar

De vordering tot opeising verjaart door verloop van vijf jaren vanaf de aanvang van de dag waarop bekend is geworden waar de zaak zich bevindt en wie de bezitter of houder is. Beide gegevens moeten bekend zijn; zolang het voorwerp spoorloos is of niet duidelijk is wie het onder zich heeft, begint de termijn niet te lopen.

De uiterste grens van dertig jaar

Naast de korte termijn geldt een uiterste grens van dertig jaren. Die termijn begint op de dag waarop een niet-rechthebbende bezitter van de zaak is geworden en loopt los van de vraag of de eigenaar weet waar zijn eigendom zich bevindt. De wettekst zegt dat de vordering 'in elk geval' door verloop van die dertig jaren verjaart.

Afstemming op de internationale teruggave

Het tweede lid voorkomt een ongerijmde uitkomst. De verjaring treedt in elk geval niet in voordat ook de vordering is verjaard die de Staat bij de rechter van een ander land van de Europese Unie of van de Europese Economische Ruimte kan instellen op de grond dat de zaak onrechtmatig buiten Nederland is gebracht. Zo kan het niet gebeuren dat een voorwerp hier al niet meer opeisbaar is terwijl de internationale weg nog openstaat.

Voor gewone roerende zaken gelden andere verjaringsregels. De wetgever heeft voor deze categorie een eigen regeling getroffen, met een korte termijn die pas begint wanneer vindplaats en bezitter of houder bekend zijn, en een lange termijn als buitengrens.

Een voorbeeld

Uit een Nederlandse museumcollectie verdwijnt een aangewezen voorwerp. Twintig jaar later blijkt het bij een particulier thuis te hangen. Vanaf het moment dat duidelijk is waar het is en wie het onder zich heeft, heeft de eigenaar vijf jaar om het op te eisen. Dat er inmiddels twintig jaar zijn verstreken, staat niet in de weg zolang de grens van dertig jaar niet is bereikt.

In de praktijk

Of de termijnen zijn verstreken, hangt af van data: wanneer de zaak uit het bezit raakte, wanneer de vindplaats en de bezitter of houder bekend werden en wanneer een ander bezitter werd. Een vastlegging van verlies of vermissing met datum en beschrijving maakt die data later aantoonbaar.

Voor kopers en verzamelaars betekent de regeling dat een beschermd cultuurgoed lang kan worden teruggevorderd. Gegevens over de herkomst en over een eventuele aanwijzing onder de Erfgoedwet zijn daarom van belang voor de vraag of een gekochte zaak nog kan worden opgeëist.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.
← Terug 3:310a · Verjaring bij teruggave van cultuurgoederen aan een andere staat Verder 3:310c · Teruggave van cultuurgoederen aan een verdragsstaat →