Boek 3 Artikel 308 (3:308 BW)

Sommige betalingen komen steeds terug: rente over een lening, maandelijkse huur, pacht, dividend, een lijfrente. Voor die periodieke vorderingen geeft dit artikel één termijn. Zij verjaren vijf jaar na de aanvang van de dag na de dag waarop zij opeisbaar zijn geworden. Belangrijk is dat elke termijn zijn eigen verjaring kent: er is niet één termijn voor de hele reeks, maar een aparte voor elke afzonderlijke betaling.

Wat eronder valt

De wet noemt rente van geldsommen, lijfrenten, dividenden, huren en pachten, en voegt daaraan toe: alles wat bij het jaar of bij een kortere termijn moet worden betaald. Het gaat dus niet om een gesloten lijst maar om een type verplichting. Kenmerkend is dat de betaling met een zekere regelmaat terugkeert en dat elke termijn afzonderlijk verschuldigd wordt.

Elke termijn apart

Doordat elke termijn afzonderlijk verjaart, schuift de grens telkens mee. Van een reeks maandelijkse bedragen kan het oudste deel al buiten bereik zijn terwijl de recentste termijnen nog gewoon opeisbaar zijn. Bij een langlopende achterstand betekent dat in de praktijk dat er een periode ontstaat die niet meer kan worden ingevorderd, terwijl over de jaren daarna nog wel kan worden geprocedeerd.

De plaats van deze termijn

De hoofdregel voor rechtsvorderingen is een verjaringstermijn van twintig jaar (artikel 3:306 BW). Voor vorderingen tot nakoming van een verbintenis uit overeenkomst geldt al een termijn van vijf jaar (artikel 3:307 BW). Dit artikel knoopt niet aan bij de bron van de verplichting, maar bij het periodieke karakter van de betaling. Daardoor geldt dezelfde termijn van vijf jaar ook voor terugkerende bedragen die niet op een overeenkomst berusten, zoals rente die de wet verschuldigd maakt of dividend dat op grond van een besluit wordt uitgekeerd.

Een voorbeeld

Een verhuurder van een bedrijfsruimte ontdekt bij het opschonen van zijn administratie dat een huurder al zeven jaar te weinig betaalt. Hij kan alsnog aanspraak maken op het tekort, maar de termijnen die meer dan vijf jaar geleden opeisbaar werden, zijn niet meer af te dwingen als de huurder zich op verjaring beroept. Over de laatste jaren staat hij nog wel sterk.

In de praktijk

Voor wie periodieke bedragen ontvangt, is regelmatig controleren belangrijker dan bij een eenmalige factuur. Een stille achterstand groeit ongemerkt, en elke maand die verstrijkt, laat aan de achterkant een termijn verjaren.

Wordt een achterstand aangepakt, bekijk dan per termijn wanneer die opeisbaar werd en of er tussentijds is aangemaand. De verjaring kan worden gestuit door een schriftelijke aanmaning of door een schriftelijke mededeling waarin de schuldeiser zich ondubbelzinnig zijn recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 lid 1 BW).

Voor de schuldenaar geldt het spiegelbeeld: een beroep op verjaring gaat alleen op voor de termijnen die daadwerkelijk ongestoord zijn volgelopen, en niet voor de reeks als geheel.