Boek 3 Artikel 28 (3:28 BW)

Een inschrijving kan haar betekenis verliezen, bijvoorbeeld omdat het recht dat zij vermeldt niet meer bestaat. Zij verdwijnt dan niet vanzelf uit de registers. Dit artikel regelt de opruiming. Is een inschrijving waardeloos, dan zijn degenen ten behoeve van wie zij anders zou strekken verplicht om op verzoek van iemand met een onmiddellijk belang een schriftelijke verklaring van die waardeloosheid af te geven.

Wie wat moet doen

• De begunstigde van de inschrijving moet de verklaring afgeven; hij kan dat niet weigeren als de inschrijving werkelijk waardeloos is.
• Degene met een onmiddellijk belang kan erom vragen: doorgaans de eigenaar van het registergoed, maar ook een ander die door de inschrijving wordt geraakt.
• De verklaring vermeldt de feiten waarop de waardeloosheid berust, tenzij het om een hypotheek of een beslag gaat.

Die uitzondering voor hypotheek en beslag is praktisch. Daar hoeft niet te worden uitgelegd waarom het recht is vervallen; de verklaring zelf volstaat, wat de afwikkeling eenvoudig houdt.

Inschrijven en doorhalen

Het tweede lid maakt de verklaringen bruikbaar: zij kunnen in de registers worden ingeschreven. Gaat het om een hypotheek of een beslag, dan machtigen de verklaringen na inschrijving samen de bewaarder om die inschrijving door te halen. Zo verdwijnt de last uiteindelijk uit de registers, zonder dat daarvoor een procedure nodig is.

Weigert de begunstigde mee te werken, dan is er de weg van artikel 3:29 BW: de rechtbank kan de inschrijving dan op vordering van de onmiddellijk belanghebbende waardeloos verklaren.

Een voorbeeld. Iemand heeft zijn hypotheek volledig afgelost. Het hypotheekrecht is daarmee geëindigd, want het is een afhankelijk recht dat niet zonder de vordering kan bestaan. In de registers staat het echter nog. Vraagt hij de geldverstrekker om een verklaring dat de hypotheek is vervallen, dan moet die worden afgegeven; bij een hypotheek eist artikel 3:274 BW daarvoor wel een authentieke akte, dus een notariële. Na inschrijving daarvan kan de doorhaling volgen en is het pand ook op papier weer schoon.

Waarom dit belangrijk is

Een inschrijving die er ten onrechte nog staat, kost geld en tijd. Zij roept bij elke koper en elke financier vragen op, zij kan een verkoop vertragen en zij kan de indruk wekken dat er nog een schuld openstaat. Bovendien geldt wat in de registers staat als kenbaar, zodat een verkrijger zich er niet op kan beroepen dat hij het niet zag.

In de praktijk

Hebt u een schuld afgelost of is een beslag opgeheven, controleer dan of de inschrijving ook echt is verdwenen. Vraag zo nodig meteen om de verklaring; wachten tot het moment van verkoop levert onnodige druk op.

Bent u degene aan wie om een verklaring wordt gevraagd, ga dan na of de inschrijving inderdaad waardeloos is en geef haar dan af. Onnodig weigeren leidt alleen tot een procedure die u waarschijnlijk verliest, met kosten die daarbij horen.