Boek 3 Artikel 188 (3:188 BW)

Een verdeling gaat uit van aannames: dat de goederen werkelijk tot de gemeenschap behoorden, dat er geen rechten van derden op rusten en dat een toegedeelde vordering ook echt inbaar is. Blijkt dat achteraf niet te kloppen, dan zou de deelgenoot die het pech treft alleen achterblijven met de schade. Dit artikel voorkomt dat: de deelgenoten vergoeden elkaar de schade naar evenredigheid van hun aandelen, tenzij zij iets anders zijn overeengekomen.

Waarvoor wordt vergoed

Het eerste lid noemt twee situaties. De eerste is uitwinning of stoornis die voortkomt uit een oorzaak die vóór de verdeling is ontstaan. Denk aan een derde die zich als rechthebbende meldt, of aan een zekerheidsrecht dat al op het goed rustte en waarvan niemand wist. De tweede is de vordering die voor het volle bedrag is toegedeeld terwijl de schuldenaar op het tijdstip van de verdeling onvoldoende gegoed was.

In beide gevallen draagt niet alleen de getroffen deelgenoot de klap. Alle deelgenoten dragen bij naar evenredigheid van hun aandelen, zodat het resultaat weer in overeenstemming komt met wat zij bij de verdeling voor ogen hadden. Partijen mogen hier wel van afwijken; de regeling geldt tenzij anders is overeengekomen.

Wanneer er niets te vergoeden valt

Het tweede lid maakt een uitzondering voor eigen schuld. Wordt een deelgenoot uitgewonnen of gestoord door zijn eigen toedoen, dan hoeven de anderen zijn schade niet te vergoeden. Wie na de verdeling zelf een schuld laat oplopen waarvoor het toegedeelde goed wordt uitgewonnen, kan de rekening niet bij zijn mededeelgenoten neerleggen.

Ook belangrijk is dat het moet gaan om een oorzaak die al vóór de verdeling bestond. Waardedaling na de verdeling, een tegenvallende opbrengst of een schuldenaar die pas later in de problemen komt, valt er niet onder. Ieder draagt het gewone risico van wat hij toebedeeld heeft gekregen.

De termijn en de onvindbare deelgenoot

Voor de schade door onvoldoende gegoedheid van een schuldenaar geldt een korte termijn. Die verplichting vervalt drie jaren nadat de verdeling heeft plaatsgevonden en de toegedeelde vordering opeisbaar is geworden. Wie een oninbare vordering toebedeeld kreeg, moet dus tijdig aan de bel trekken bij zijn mededeelgenoten en niet eerst jarenlang blijven proberen te innen.

Het vierde lid vangt nog een risico op. Blijkt verhaal op een deelgenoot voor zijn aandeel in de verschuldigde vergoeding onmogelijk, dan wordt het aandeel van de anderen naar evenredigheid verhoogd. De pech van een onvermogende deelgenoot wordt dus over de overigen verdeeld en komt niet volledig neer op degene die de schade al had.

Een voorbeeld. Drie erfgenamen verdelen een boedel. Eén van hen krijgt een vordering van dertigduizend euro op een derde toebedeeld. Bij de verdeling was die derde al feitelijk insolvent. Blijkt de vordering oninbaar, dan kunnen de anderen worden aangesproken voor hun evenredige deel, mits hij dat doet binnen drie jaren, gerekend vanaf de verdeling en vanaf het moment dat de vordering opeisbaar werd.

In de praktijk

Onderzoek vóór de verdeling of toegedeelde vorderingen inbaar zijn en of op de goederen rechten van derden rusten. Dat voorkomt dat de vrijwaringsregeling überhaupt nodig is, want die geeft slechts een gedeeltelijke compensatie.

Overweeg daarnaast om de verdeling op dit punt uitdrukkelijk te regelen. De wet laat afwijkende afspraken toe, en het is duidelijker om vooraf vast te leggen wie het risico van een twijfelachtige vordering draagt dan om dat achteraf uit te vechten.