Boek 1 Artikel 115 (1:115 BW)

De notariële akte voor huwelijkse voorwaarden

Huwelijkse voorwaarden moeten op straffe van nietigheid bij notariële akte worden aangegaan.
Een volmacht tot het aangaan van huwelijkse voorwaarden moet schriftelijk worden verleend en moet de in de huwelijkse voorwaarden op te nemen bepalingen bevatten.

Toelichting

Huwelijkse voorwaarden moeten bij notariële akte worden aangegaan, op straffe van nietigheid. Een afspraak op papier tussen de echtgenoten zelf, hoe uitgebreid en ondertekend ook, heeft dus geen werking als huwelijkse voorwaarden. Zonder notaris blijft gewoon gelden wat de wet zelf voorschrijft.

Waarom deze eis

Het gaat om afspraken met grote en vaak pas veel later zichtbare gevolgen, voor de echtgenoten zelf en voor schuldeisers en erfgenamen. De notaris controleert de identiteit, legt uit wat het gekozen stelsel betekent, let erop dat beiden begrijpen waarvoor zij tekenen en zorgt voor een vindbare, gedateerde akte.

Wat nietigheid betekent

Nietig wil zeggen: de voorwaarden hebben nooit bestaan. Er is dan geen afspraak waarop u zich kunt beroepen, en het wettelijke stelsel geldt onverkort. Dat kan hard uitpakken, bijvoorbeeld wanneer een stel jarenlang leefde in de veronderstelling dat het vermogen gescheiden was.

Tekenen bij volmacht

Kan een van beiden niet bij de notaris aanwezig zijn, dan kan met een volmacht worden gewerkt. Het tweede lid stelt daaraan twee eisen. De volmacht moet schriftelijk worden verleend, en zij moet 'de in de huwelijkse voorwaarden op te nemen bepalingen' bevatten. Een volmacht die alleen in het algemeen machtigt om huwelijkse voorwaarden aan te gaan, zonder die bepalingen, voldoet daarom niet.

Schriftelijk: een mondelinge machtiging volstaat niet.

- Met de bepalingen: de volmacht vermeldt de bepalingen die in de huwelijkse voorwaarden worden opgenomen.

Wat de notaris verder doet

Naast het opmaken van de akte zorgt de notaris voor de inschrijving in het huwelijksgoederenregister, zodat u de voorwaarden ook aan anderen kunt tegenwerpen.

In de praktijk

Een stel spreekt in een zelf opgesteld contract af dat alles gescheiden blijft. Bij de scheiding blijkt dat contract als huwelijkse voorwaarden nietig te zijn: er was geen notariële akte. Zij vallen daardoor terug op het wettelijke stelsel, met een heel andere verdeling dan zij voor ogen hadden. Wie zoiets wil regelen, moet naar de notaris.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Moeten stilzwijgende afspraken ook notarieel?

Hoge Raad · 2004-06-18 · ECLI:NL:HR:2004:AO7004

Echtgenoten die huwelijkse voorwaarden hadden gemaakt, zouden tijdens het huwelijk stilzwijgend hebben afgesproken toch af te rekenen alsof tussen hen een gemeenschap van goederen bestond. De Hoge Raad oordeelt dat zo'n gemeenschappelijke partijbedoeling zelf als huwelijkse voorwaarde moet worden aangemerkt, zodat zij op straffe van nietigheid bij notariële akte moet worden aangegaan; een onderhandse of stilzwijgende afspraak volstaat dus niet. Wel blijft een uit de huwelijkse voorwaarden voortvloeiende regel buiten toepassing voor zover dat in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Het arrest markeert daarmee de grens tussen het harde vormvoorschrift en de correctie langs de weg van redelijkheid en billijkheid.
Waarschuwingsplicht notaris bij wijziging voorwaarden

Hoge Raad · 2024-02-02 · ECLI:NL:HR:2024:165

Tijdens het huwelijk waren de huwelijkse voorwaarden enkele malen gewijzigd, telkens ten nadele van de vrouw. De Hoge Raad wijst erop dat de notariële tussenkomst die voor huwelijkse voorwaarden is voorgeschreven mede strekt tot bescherming van partijen: de notaris moet zo nodig wijzen op de gevolgen die uit de inhoud van de akte voortvloeien, en die verplichting wint aan gewicht naarmate die gevolgen nadeliger of riskanter zijn. Omdat uit de motivering van het hof niet bleek dat was onderzocht of de notarissen aan die waarschuwingsplicht hadden voldaan, kon het oordeel dat de man op de wil van de vrouw mocht vertrouwen niet in stand blijven. De uitspraak laat zien dat het vormvereiste van notariële tussenkomst een inhoudelijke beschermingsfunctie heeft.
Rechtskeuze ter zitting: ook notariële akte nodig?

Hoge Raad · 2026-01-30 · ECLI:NL:HR:2026:126

In een echtscheidingszaak waarin Iraans huwelijksvermogensrecht van toepassing was, klaagde een partij dat het hof buiten het door de grieven ontsloten gebied was getreden door de huwelijkse voorwaarden aan de openbare orde te toetsen. De Hoge Raad overwoog dat de openbare-orde-exceptie in het internationaal privaatrecht in processuele zin van openbare orde is, zowel die van art. 10:6 BW als die in internationale regelingen. Daarom moet zowel de rechter in eerste aanleg als de rechter in hoger beroep haar ambtshalve toepassen, in hoger beroep ook buiten het door de grieven ontsloten gebied, met dien verstande dat de grenzen van de rechtsstrijd worden gerespecteerd. Dat geldt ongeacht of het vreemde recht naar zijn inhoud onaanvaardbaar is of pas door zijn gevolgen in het concrete geval niet kan worden geduld.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst