Boek 1 Artikel 268 (1:268 BW)

Soms kan een beslissing over het gezag niet wachten. Dit artikel geeft de rechtbank de mogelijkheid een ouder tijdelijk opzij te zetten: het gezag wordt geheel of gedeeltelijk geschorst. Het is een noodmaatregel voor de korte termijn, met twee heel verschillende aanleidingen. Er is een acute bedreiging voor het kind, of er is een noodzakelijke medische behandeling waarvoor de ouder geen toestemming geeft.

De eerste grond: acuut ingrijpen

De rechtbank kan schorsen als er een ernstig vermoeden bestaat dat een grond voor beëindiging van het gezag is vervuld, en de schorsing nodig is om een acute en ernstige bedreiging voor het kind weg te nemen. Het gaat dan om de gronden van artikel 1:266 BW: het kind wordt ernstig in zijn ontwikkeling bedreigd en de ouder kan de opvoeding niet op tijd dragen, of de ouder misbruikt het gezag.

Er is bij een schorsing dus minder zekerheid nodig dan bij een beëindiging. Een ernstig vermoeden volstaat, maar alleen als er werkelijk haast bij is. Dat de schorsing geheel of gedeeltelijk kan zijn, is geen formaliteit: de rechtbank kan de ouder op alle terreinen buiten spel zetten, of alleen op het punt waar het misgaat.

De tweede grond: een noodzakelijke behandeling

De tweede grond gaat over gezondheid. Weigert een ouder met gezag toestemming voor een behandeling die nodig is om ernstig gevaar voor de gezondheid van het kind af te wenden, dan kan de rechtbank het gezag schorsen. Dat kan bij een kind jonger dan twaalf jaar, en bij een kind van twaalf jaar of ouder dat niet in staat kan worden geacht zijn belangen op dit punt redelijk te overzien.

Wie het gezag intussen uitoefent

Oefenen de ouders samen het gezag uit en wordt er één geschorst, dan neemt de andere ouder het alleen over. Kan ook die ouder het niet dragen, dan kan de kinderrechter een gecertificeerde instelling met de voorlopige voogdij belasten; het gezag van die andere ouder is dan eveneens geschorst.

Wordt een ouder geschorst die het gezag alleen uitoefent, of worden beide ouders geschorst, dan is er niemand meer die kan beslissen. De rechtbank belast dan een gecertificeerde instelling met de voorlopige voogdij. Die instelling heeft de bevoegdheden van een voogd en beslist dus over verblijf, school en behandeling zolang de schorsing duurt.

De termijn van drie maanden

Een schorsing vervalt drie maanden na de dag van de beschikking. Is voor het einde van die termijn beëindiging van het gezag verzocht, dan blijft de schorsing gelden. Gebeurt dat niet, dan krijgt de ouder het gezag terug zonder dat daar een nieuwe beslissing voor nodig is.

De termijn dwingt daarmee tot een keuze: of er komt een verzoek over de lange termijn, of de noodsituatie is voorbij en de ouder is weer aan zet. Voor het schorsingsverzoek geldt bovendien dezelfde kring van verzoekers als bij beëindiging van het gezag; artikel 1:267 BW is van overeenkomstige toepassing.

In de praktijk

Een voorbeeld maakt het concreet. Een meisje van acht heeft een ernstige infectie en moet direct worden behandeld; haar vader, die het gezag alleen uitoefent, weigert toestemming. De rechtbank kan zijn gezag schorsen en belast dan een gecertificeerde instelling met de voorlopige voogdij. Die instelling geeft de toestemming voor de behandeling en beslist zolang de schorsing duurt.

Een schorsing komt vaak snel en voelt overrompelend. Voor ouders is het belangrijk te weten dat het om een tijdelijke maatregel gaat en dat er binnen drie maanden een verzoek over het gezag moet liggen. Laat u bijstaan bij de zitting die volgt en vraag welke stukken aan de beslissing ten grondslag liggen. Voor de andere ouder betekent de schorsing dat hij er ineens alleen voor staat; ondersteuning daarbij kunt u vragen via de gemeente of de huisarts.