← Terug 1:15 · Gekozen woonplaats voor bepaalde rechtshandelingen Verder 1:16a · Taak van de ambtenaar van de burgerlijke stand →

Boek 1 Artikel 16 (1:16 BW)

Aanwijzing en eed van de ambtenaar van de burgerlijke stand

Wettekst

  1. In elke gemeente zijn twee, of, naar goedvinden van burgemeester en wethouders, meer ambtenaren van de burgerlijke stand. Daarenboven kunnen een of meer ambtenaren van de burgerlijke stand worden belast met het verrichten van bepaalde taken. Deze dragen de titel van buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand. Een ambtenaar van de burgerlijke stand, die niet voldoet aan het in het tweede lid bedoelde vereiste van aanwijsbaarheid, wordt niet in aanmerking genomen voor de berekening van het in de eerste zin genoemde aantal.
  2. De in het eerste lid bedoelde ambtenaren worden door burgemeester en wethouders aangewezen. Een aanwijzing kan voor een bepaalde tijdsduur geschieden. De aanwijzing eindigt van rechtswege met ingang van de datum waarop de uitoefening van de functie van ambtenaar van de burgerlijke stand of buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand eindigt. Als ambtenaar of buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand is slechts aanwijsbaar de persoon die in de uitoefening van zijn ambt geen onderscheid maakt als bedoeld in artikel 1 van de Algemene wet gelijke behandeling, tenzij het onderscheid is gebaseerd op een wettelijk voorschrift.
  3. Ambtenaar van de burgerlijke stand van een gemeente kan slechts zijn een ambtenaar in dienst van die gemeente, een andere gemeente of een openbaar lichaam of bedrijfsvoeringsorganisatie als bedoeld in artikel 8 van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand kan mede zijn een persoon die geen ambtenaar in gemeentelijke dienst is.
  4. De ambtenaar of buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand wordt tot zijn betrekking niet toegelaten dan na voor de rechtbank tot wier rechtsgebied de gemeente behoort waar hij voor het eerst wordt benoemd de navolgende eed dan wel belofte te hebben afgelegd: "Ik zweer (beloof) dat ik de betrekking van ambtenaar van de burgerlijke stand met eerlijkheid en nauwkeurigheid zal vervullen en dat ik de wettelijke voorschriften, de burgerlijke stand betreffende, met de meeste nauwgezetheid zal opvolgen; dat ik voorts, tot het verkrijgen van mijn aanstelling, middellijk noch onmiddellijk, onder enige naam of voorwendsel, aan iemand iets heb gegeven of beloofd, en dat ik, om iets in deze betrekking te doen of te laten, van niemand enige beloften of geschenken zal aannemen, middellijk of onmiddellijk. Zo waarlijk helpe mij God almachtig". ("Dat verklaar en beloof ik").
  5. Wanneer de eed dan wel belofte, bedoeld in het vierde lid, in de Friese taal wordt afgelegd, luidt de tekst van de eed dan wel belofte als volgt: «Ik swar (ûnthjit) dat ik de funksje fan amtner fan de boargerlike stân mei earlikheid en soarchfâldichheid útoefenje sil en dat ik de wetlike foarskriften oangeande de boargerlike stân op ’en sekuersten neikomme sil; dat ik fierders, foar it krijen fan myn oanstelling, streekrjocht noch midlik, ûnder hokker namme of útwynsel dan ek, oan immen eat jûn of tasein haw, en dat ik, om eat yn dizze funksje te dwaan of te litten, fan gjinien tasizzingen of geskinken, likefolle hokker, oannimme sil, midlik of streekrjocht. Sa wier helpe my God almachtich». («Dat ferklearje en ûnthjit ik»).

Toelichting

Elke gemeente heeft ten minste twee ambtenaren van de burgerlijke stand, en meer als het college van burgemeester en wethouders dat wenselijk vindt. Daarnaast kunnen mensen worden aangewezen voor bepaalde taken; zij heten buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand. Dit artikel regelt wie zij zijn, wie hen aanwijst en welke eed of belofte zij vooraf afleggen.

Wie kan worden aangewezen

Burgemeester en wethouders wijzen de ambtenaren aan, eventueel voor bepaalde tijd. De aanwijzing eindigt van rechtswege zodra iemand de functie niet langer uitoefent. Een gewone ambtenaar van de burgerlijke stand moet in dienst zijn van de gemeente zelf, van een andere gemeente of van een samenwerkingsverband dat de Wet gemeenschappelijke regelingen mogelijk maakt. Voor de buitengewoon ambtenaar geldt die eis niet: dat kan ook iemand zijn die niet bij een gemeente in dienst is, bijvoorbeeld iemand die alleen huwelijken voltrekt.

Er geldt één harde persoonlijke eis: alleen wie in zijn ambt geen onderscheid maakt zoals de Algemene wet gelijke behandeling dat verbiedt, kan worden aangewezen. Onderscheid dat rechtstreeks uit een wettelijk voorschrift voortvloeit valt daarbuiten. Wie niet aan die eis van aanwijsbaarheid voldoet, telt bovendien niet mee bij het minimumaantal ambtenaren dat een gemeente moet hebben.

De eed of belofte

Voor de betrekking wordt aanvaard, legt de ambtenaar een eed of belofte af voor de rechtbank van het rechtsgebied waarin de gemeente van zijn eerste benoeming ligt; wie later in een andere gemeente wordt aangewezen, hoeft dat niet over te doen. Daarin zegt hij toe zijn werk eerlijk en nauwkeurig te doen en de voorschriften over de burgerlijke stand stipt na te leven. Hij verklaart bovendien dat hij zijn benoeming niet heeft gekocht en dat hij zich in het ambt niet laat betalen of belonen voor wat hij doet of nalaat. Wie geen eed wil zweren, doet dezelfde toezegging als belofte.

De wet geeft daarnaast een tekst in het Fries, zodat de eed of belofte ook in die taal kan worden afgelegd. Inhoudelijk is die gelijk aan de Nederlandse.

Een voorbeeld

Een stel wil dat een goede vriend hun huwelijk voltrekt. Dat kan, maar alleen als de gemeente die vriend voor die dag aanwijst als buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand en hij de eed of belofte heeft afgelegd. Zonder aanwijzing en beëdiging is hij niet bevoegd. Zorg daarom dat de aanwijzing en de beëdiging ruim voor de trouwdag rond zijn.

In de praktijk

Wilt u iemand uit uw eigen kring laten trouwen, informeer dan ruim van tevoren bij uw gemeente naar de voorwaarden, de kosten en de termijn waarbinnen de aanwijzing en de beëdiging geregeld moeten zijn. Gemeenten hanteren daarvoor eigen procedures, maar de wettelijke kern is overal gelijk: aanwijzing door burgemeester en wethouders en een eed of belofte voor de rechtbank.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.
← Terug 1:15 · Gekozen woonplaats voor bepaalde rechtshandelingen Verder 1:16a · Taak van de ambtenaar van de burgerlijke stand →