Boek 1 Artikel 449 (1:449 BW)

Bewind is bedoeld als bescherming, niet als blijvende toestand. Dit artikel bepaalt wanneer het bewind vanzelf eindigt, wanneer de kantonrechter het kan opheffen en hoe een bewind voor bepaalde tijd kan worden verlengd.

Wanneer het vanzelf eindigt

Het bewind eindigt door het verstrijken van de tijdsduur waarvoor het is ingesteld, door het overlijden van de rechthebbende en door zijn ondercuratelestelling. Dat laatste is logisch: curatele omvat zowel het vermogen als de persoon, zodat een apart bewind daarnaast geen zin heeft.

Overlijdt de rechthebbende, dan stopt het bewind onmiddellijk en gaat het beheer over op de erfgenamen. De bewindvoerder moet dan nog wel zijn eindrekening afleggen en de goederen afdragen.

Opheffing door de kantonrechter

De kantonrechter kan het bewind opheffen als de noodzaak ervoor niet meer bestaat, of als voortzetting niet zinvol is gebleken. Die tweede grond is er voor situaties waarin het bewind zijn doel niet bereikt, bijvoorbeeld omdat er niets te beheren valt of omdat elke medewerking ontbreekt.

Om opheffing kan worden gevraagd door de bewindvoerder en door iedereen die ook de instelling had kunnen verzoeken: de rechthebbende zelf, zijn partner, zijn naaste familie, zijn voogd, curator of mentor, de instelling die hem verzorgt of begeleidt, het openbaar ministerie en bij problematische schulden de gemeente. De kantonrechter kan ook zonder verzoek opheffen. De beschikking werkt zodra zij onherroepelijk is, tenzij daarin een eerdere ingangsdatum staat.

Verlenging van een bewind voor bepaalde tijd

De kantonrechter kan het bewind voor bepaalde of voor onbepaalde tijd instellen. Is het voor bepaalde tijd ingesteld, dan kan om verlenging worden gevraagd. Dat kunnen de bewindvoerder en dezelfde kring van belanghebbenden doen. Vanaf de indiening van het verzoekschrift heeft de kantonrechter twee maanden om te beslissen. Tegen de afwijzing van een verzoek tot verlenging staat geen hogere voorziening open; wie zich daar niet in kan vinden, kan dus niet in hoger beroep of cassatie.

Een voorbeeld. Een vrouw kwam wegens schulden voor drie jaar onder bewind. Kort voor het einde blijkt dat er nog een schuldregeling loopt en dat zij de vaste lasten nog niet zelf aankan. Haar bewindvoerder vraagt verlenging aan; de kantonrechter beslist binnen twee maanden. Gaat het juist goed, dan kan zij zelf om opheffing vragen, ook al is de termijn nog niet verstreken.

In de praktijk

Vraag opheffing tijdig aan en onderbouw die: een overzicht van uw inkomsten en uitgaven, een verklaring dat de schulden zijn geregeld, of een verklaring van een begeleider dat u het zelf aankan. De kantonrechter hoort u meestal. Loopt een bewind voor bepaalde tijd af en is verlenging nodig, dien dat verzoek dan ruim voor de einddatum in, want de beslissing kan tot twee maanden duren en in de tussentijd mag het beheer niet stilvallen.

Wordt het bewind opgeheven, regel dan meteen de overdracht: nieuwe bankmachtigingen, doorlopende incasso's en het contact met instanties. Vraag om een duidelijke eindrekening, zodat u weet met welk saldo u begint. En bedenk dat het einde van het bewind niet hetzelfde is als het wisselen van bewindvoerder; dat laatste loopt via artikel 1:448 BW.