Boek 1 Artikel 4 (1:4 BW)

Uw voornamen zijn de namen die in uw geboorteakte staan. Dit artikel legt dat vast, verplicht de ambtenaar van de burgerlijke stand bepaalde voornamen te weigeren en wijst de rechtbank aan als de instantie die een wijziging van voornamen kan gelasten. Roepnamen, bijnamen en namen die u in het dagelijks leven gebruikt hebben geen zelfstandige juridische betekenis; het gaat om wat er in de akte staat.

Wie de voornaam kiest en wanneer die wordt geweigerd

Bij de aangifte van de geboorte geeft de aangever de voornamen op. De ambtenaar van de burgerlijke stand neemt die over, met twee uitzonderingen die het tweede lid noemt. Hij weigert een voornaam die ongepast is, en hij weigert een voornaam die overeenstemt met een bestaande geslachtsnaam, behalve als die naam tegelijk een gebruikelijke voornaam is. Wat onder 'ongepast' valt, omschrijft de wet niet nader; dat wordt per geval beoordeeld. Het woord 'weigert' laat zien dat het om een verplichting gaat: is een naam ongepast, dan mag de ambtenaar hem niet opnemen.

Worden er geen voornamen opgegeven, of worden alle opgegeven namen geweigerd zonder dat de aangever met een alternatief komt, dan geeft de ambtenaar het kind zelf een of meer voornamen. Hij zet er dan uitdrukkelijk bij dat die ambtshalve zijn gegeven. Zo staat een kind nooit zonder voornaam in de registers.

De rechtbank beslist over wijziging

Wilt u uw voornamen laten veranderen, dan gaat dat niet via de gemeente maar via de rechtbank. Het verzoek kan worden gedaan door de betrokkene zelf of door zijn wettelijke vertegenwoordiger, bijvoorbeeld een ouder met gezag namens een minderjarig kind. Voor een verzoekschrift bij de rechtbank hebt u in beginsel een advocaat nodig. Het artikel somt geen gronden op waarop een wijziging kan worden gelast.

Wijst de rechter het verzoek toe, dan verdwijnt de oude akte niet. Aan de geboorteakte wordt een latere vermelding toegevoegd, zodat uit de akte blijkt wat er is gewijzigd en wanneer. Dat is de weg die artikel 1:20a BW voor latere vermeldingen aanwijst. Pas na die aantekening werkt de nieuwe voornaam door in de basisregistratie personen en in documenten als paspoort en rijbewijs.

Als u niet in Nederland bent geboren

Voor wie buiten Nederland is geboren, moet er eerst een akte zijn waaraan de wijziging kan worden gehecht. Het vierde lid geeft de rechtbank daarom de bevoegdheid om zo nodig uit eigen beweging te bepalen dat de buitenlandse geboorteakte wordt ingeschreven, of om de aanvullende beslissing te nemen die de wet voor die situatie kent. U hoeft daar bij het verzoek dus niet apart om te vragen; de rechter regelt het mee.

Een voorbeeld. Een man heet in zijn geboorteakte anders dan hij zich zijn hele leven noemt, en loopt daar bij zijn werkgever en bij de bank steeds tegenaan. Hij dient met een advocaat een verzoek bij de rechtbank in. Wijst de rechter dat toe, dan wordt de beschikking als latere vermelding aan zijn geboorteakte toegevoegd en kan hij daarna zijn identiteitsbewijs laten aanpassen.

In de praktijk

Reken op twee stappen: eerst de beslissing van de rechtbank, daarna de verwerking bij de burgerlijke stand van de gemeente waar de geboorteakte ligt. Aan beide stappen zijn kosten verbonden. Wie de kosten van een advocaat niet kan dragen, kan informeren naar gesubsidieerde rechtsbijstand; het Juridisch Loket kan daarbij op weg helpen.

Let op het verschil met de geslachtsnaam. Voornamen wijzigen loopt via de rechter; wijziging van de achternaam loopt via een verzoek aan de Koning en dus via een bestuurlijke procedure. Die staat in artikel 1:7 BW.