Boek 1 Artikel 92a (1:92a BW)

Deze korte bepaling trekt een streep: de titel over de rechten en verplichtingen van echtgenoten geldt niet voor echtgenoten die van tafel en bed zijn gescheiden. Zij blijven formeel getrouwd, maar de regels die het samenleven binnen een huwelijk ordenen, zijn op hen niet meer van toepassing.

Wat scheiding van tafel en bed is

Het is een tussenvorm: het huwelijk blijft in stand, maar de belangrijkste gevolgen van het samenleven worden losgekoppeld. Mensen kiezen ervoor als zij uit elkaar willen zonder het huwelijk te beëindigen, bijvoorbeeld om geloofsredenen of vanwege een aanspraak die aan het huwelijk vastzit. Voor geregistreerde partners bestaat deze figuur niet; zij kunnen alleen echt uit elkaar.

Wat er niet meer geldt

• De onderlinge zorgplichten: getrouwheid, hulp en bijstand en het elkaar het nodige verschaffen tussen samenlevende echtgenoten.
• De kosten van de huishouding: die regeling gaat uit van een gezamenlijk huishouden dat er niet meer is.
• De aansprakelijkheid voor huishoudelijke schulden: u draait niet langer op voor wat de ander voor zijn eigen huishouding aanschaft.
• De toestemmingsregels: voor de gezamenlijk bewoonde woning, voor borgstellingen en voor giften is de toestemming van de andere echtgenoot niet meer nodig.

- De regels over bestuur en vergoedingen: ook de bepalingen van deze titel over het bestuur van goederen en over vergoedingsrechten tussen de echtgenoten vallen weg.

Het vermogen

Een scheiding van tafel en bed laat de vermogensrechtelijke band niet ongemoeid. Waren de echtgenoten in gemeenschap van goederen gehuwd, dan wordt die gemeenschap door de scheiding van tafel en bed ontbonden (artikel 1:99 BW). Wat daarna door een van beiden wordt verkregen, valt niet meer in een gezamenlijk vermogen.

Wat wel doorloopt

Het huwelijk zelf blijft bestaan, met alles wat daar buiten deze titel aan hangt: u kunt bijvoorbeeld niet met een ander trouwen. Wat rond de scheiding zelf is vastgelegd, zoals een bijdrage in het levensonderhoud of afspraken over de kinderen, blijft gelden. Dat volgt uit de beslissing en de afspraken, niet uit deze titel.

In de praktijk

Een echtpaar gaat na dertig jaar uit elkaar, maar wil om persoonlijke redenen niet scheiden. Zij kiezen voor scheiding van tafel en bed. Vanaf dat moment is de vrouw niet meer aansprakelijk voor de boodschappen en de aanschaffingen van haar man, en hoeft hij haar toestemming niet meer te vragen voor handelingen rond zijn eigen woonruimte. Wat zij over levensonderhoud hebben afgesproken of wat de rechter daarover heeft bepaald, blijft gewoon lopen.

Bespreek bij deze keuze uitdrukkelijk wat u wél wilt regelen: een bijdrage in het levensonderhoud, het gebruik van de woning, de verdeling van het vermogen en, als er kinderen zijn, de zorgverdeling. Ga daarbij ook na wat de scheiding betekent voor een bestaand testament en voor de onderlinge erfrechtelijke positie; buiten deze titel verandert daar namelijk eveneens iets.