Boek 1 Artikel 253c (1:253c BW)

Een ouder die het gezag nooit samen met de moeder uit wie het kind is geboren heeft uitgeoefend, kan zich tot de rechtbank wenden. Hij kan vragen om gezamenlijk gezag of om gezag voor hem alleen. Voorwaarde is dat hij tot het gezag bevoegd is. In de praktijk is dit de weg voor de vader of duomoeder die het kind heeft erkend maar bij die erkenning geen gezag kreeg.

Verzoek om gezamenlijk gezag

Stemt de andere ouder in, dan is er geen probleem. Stemt zij niet in, dan wijst de rechtbank het verzoek alleen af op twee gronden: als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind "klem of verloren" raakt tussen de ouders zonder uitzicht op voldoende verbetering binnen afzienbare tijd, of als afwijzing anderszins noodzakelijk is in het belang van het kind. Toewijzing is dus de hoofdregel; de verzoekende ouder hoeft niet aan te tonen dat gezamenlijk gezag goed is voor het kind, er moet juist een grond zijn om het verzoek af te wijzen.

Ook de moeder uit wie het kind is geboren kan zelf om gezamenlijk gezag vragen. Dat is praktisch wanneer zij wil dat de andere ouder mee gaat beslissen en die daar zelf niet om verzoekt.

Verzoek om alleen het gezag

Vraagt de ouder om het gezag alleen, dan hangt de toets af van wie het gezag nu heeft. Oefent de andere ouder het gezag uit, dan wordt het verzoek slechts ingewilligd als de rechtbank dat in het belang van het kind wenselijk oordeelt. Dat is een zware toets: een bestaande gezagssituatie wordt niet zomaar omgedraaid.

Is er niet in het gezag voorzien of oefent een voogd het gezag uit, dan geldt de omgekeerde maatstaf: afwijzing volgt alleen bij gegronde vrees dat de belangen van het kind worden verwaarloosd. De wet geeft de ouder in die situatie dus voorrang boven een derde.

Wat toewijzing betekent

Wordt het verzoek toegewezen en oefende de ander tot dan toe het gezag uit, dan verliest die het gezag, tenzij de beslissing juist gezamenlijk gezag oplevert. Dat gevolg staat in artikel 1:253e BW. Gezag is en blijft dus iets anders dan omgang en dan de plicht bij te dragen in de kosten van het kind: die blijven bestaan bij de ouder zonder gezag.

Een voorbeeld. Een man heeft zijn dochter erkend maar er is destijds afgesproken dat de moeder het gezag alleen uitoefent. Twee jaar later wil hij mee kunnen beslissen over school en behandeling. Hij verzoekt de rechtbank de ouders met gezamenlijk gezag te belasten. De moeder is het er niet mee eens, maar er is geen onaanvaardbaar risico dat het kind klem raakt; het verzoek wordt toegewezen.

In de praktijk

Voor dit verzoek hebt u een advocaat nodig en dient u het in bij de rechtbank. Wees concreet over hoe u aan het gezag invulling wilt geven en hoe het overleg met de andere ouder verloopt, want juist dat weegt de rechter. Loopt de communicatie stroef maar niet onherstelbaar, dan kan mediation het beeld voor de zitting verbeteren.