Boek 1 Artikel 253h (1:253h BW)

Na het overlijden van een ouder kan een voogd zijn benoemd. Deze bepaling geeft de overlevende ouder de mogelijkheid om daar later op terug te komen: de rechter kan de beslissing op elk moment wijzigen en die ouder alsnog met het gezag belasten, mits hij daartoe bevoegd is. Het gaat dus om een correctie achteraf, niet om een nieuwe zaak.

Alleen op verzoek van de ouder

De rechter doet dit uitsluitend op verzoek van de overlevende ouder. De voogd, een familielid of de raad voor de kinderbescherming kan deze wijziging niet vragen. Daarmee is de bepaling geschreven voor de ouder die eerder buiten beeld bleef of die destijds niet in staat was het gezag op zich te nemen.

De twee gronden

Er zijn maar twee gronden. De eerste is dat de omstandigheden nadien zijn gewijzigd: de situatie van de ouder of van het kind is wezenlijk anders geworden. De tweede is dat de eerdere beslissing berustte op onjuiste of onvolledige gegevens. Zonder een van die twee blijft de benoeming staan, hoe graag de ouder ook zelf het gezag zou willen.

De bijzondere regel bij een aangewezen voogd

Had de overleden ouder zelf een voogd aangewezen op de manier van artikel 1:292 BW en is die voogd inmiddels opgetreden, dan geldt een gunstiger regime, mits de overlevende ouder er snel bij is. Doet hij zijn verzoek binnen één jaar na het begin van de voogdij, dan wordt het alleen afgewezen als de rechter oordeelt dat het belang van de minderjarige zich daartegen verzet. Hij hoeft dan dus geen gewijzigde omstandigheden aan te tonen.

Laat de ouder dat jaar verstrijken, dan valt hij terug op de gewone gronden: gewijzigde omstandigheden of onjuiste of onvolledige gegevens. De termijn is daarmee geen harde vervaltermijn voor elk verzoek, maar hij bepaalt wel hoe zwaar u het krijgt.

Een voorbeeld. Na het overlijden van de moeder treedt de door haar aangewezen zus als voogd op. De vader, die het gezag nooit had, wil zijn zoon zelf opvoeden. Verzoekt hij binnen een jaar, dan wordt zijn verzoek toegewezen tenzij het belang van zijn zoon zich ertegen verzet. Verzoekt hij pas na drie jaar, dan moet hij aantonen dat de omstandigheden sindsdien zijn veranderd.

In de praktijk

Let op de termijn: wie het gezag wil, doet er goed aan niet te wachten. Verzamel concreet wat er is veranderd sinds de benoeming, bijvoorbeeld in uw woonsituatie of gezondheid. Het verzoek dient u via een advocaat in bij de rechter; de belangen van het kind bij rust en continuïteit wegen daarbij zwaar mee.