Boek 1 Artikel 165 (1:165 BW)

Wie na een scheiding in een huis woont dat van de ander is, staat er in beginsel meteen buiten. Dit artikel verzacht dat. Op verzoek van een echtgenoot kan de rechter bepalen dat deze de bewoning en het gebruik van de bijbehorende inboedel gedurende zes maanden na de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking mag voortzetten, tegen een redelijke vergoeding. Het is bedoeld als adempauze om ander onderdak te vinden.

Wanneer het kan

Het gaat om de woning die op het moment van de inschrijving wordt bewoond en die aan de andere echtgenoot toebehoort, geheel of gedeeltelijk, of aan hem in gebruik toekomt. Ook een huurwoning op naam van de ander kan er dus onder vallen. De rechter beslist er niet uit zichzelf over: er moet een verzoek liggen, bij de echtscheidingsbeschikking of bij een latere uitspraak.

De vergoeding

Gratis wonen is het niet. Wie het gebruik voortzet, betaalt een redelijke vergoeding aan de ander. Wat redelijk is, hangt af van de woonlasten, de waarde van het gebruik en de financiële situatie van beiden. Het is verstandig dat punt meteen bij het verzoek te laten regelen, zodat er achteraf geen discussie over ontstaat.

Bescherming tegen tegenwerking

Het recht zou weinig waard zijn als de eigenaar het in die zes maanden kon doorkruisen. Daarom werkt wat de eigenaar in die periode zonder toestemming van de bewoner aan rechtshandelingen verricht, niet tegen de bewoner voor zover het diens gebruiksrecht aantast. Weigert de bewoner die toestemming, of kan hij zijn wil niet verklaren, dan kan de andere gewezen echtgenoot de rechtbank die in eerste aanleg over de echtscheiding oordeelde vragen om deze bescherming buiten toepassing te laten. De wet verbindt daaraan geen eis over de beweegredenen van de weigering; het is aan de rechter om de belangen van beiden tegen elkaar af te wegen.

Een voorbeeld. Een echtgenoot woont met de kinderen in het huis dat eigendom is van de ander. Bij de scheiding vraagt zij om voortgezet gebruik. De rechter kent dat toe voor zes maanden tegen een maandelijkse vergoeding, zodat de kinderen het schooljaar kunnen afmaken en er tijd is om andere woonruimte te zoeken.

In de praktijk

Vraag dit tijdig, bij voorkeur in de echtscheidingsprocedure zelf; achteraf is het lastiger. Bedenk dat de periode kort is en meteen ingaat bij de inschrijving: begin dus direct met zoeken naar woonruimte en meld u zo nodig bij de gemeente voor urgentie of woonbegeleiding. Wie de woning verlaat voordat er iets geregeld is, kan er niet vanzelfsprekend weer in.