Boek 1 Artikel 269 (1:269 BW)

Ook bij een verzoek om het gezag te schorsen heeft de rechtbank een tussenweg. In plaats van de ouders, of één van hen, tijdelijk buiten spel te zetten, kan zij het kind onder toezicht stellen. Voorwaarde is dat de grond voor een ondertoezichtstelling is vervuld. Het artikel voorkomt dat de rechter moet kiezen tussen een zware ingreep en helemaal niets doen.

Het verschil tussen schorsing en ondertoezichtstelling

Bij een schorsing raakt de ouder het gezag tijdelijk kwijt: een ander beslist over het kind, en bij schorsing van beide ouders is dat een gecertificeerde instelling als voorlopige voogd. Bij een ondertoezichtstelling houdt de ouder het gezag. Er komt een jeugdbeschermer naast hem staan die hulp organiseert en aanwijzingen kan geven, maar de ouder blijft degene die zijn kind opvoedt.

Dat verschil is ook voor het kind groot. Bij een ondertoezichtstelling verandert er in de dagelijkse situatie vaak minder dan bij een schorsing, terwijl er wel toezicht is en er iemand meekijkt.

De voorwaarde

De rechtbank kan deze stap alleen zetten als aan de grond voor een ondertoezichtstelling is voldaan; artikel 1:255 BW stelt die eis. Kort gezegd moet het kind ernstig in zijn ontwikkeling worden bedreigd, moet de hulp die nodig is niet of onvoldoende worden aanvaard en moet te verwachten zijn dat de ouder binnen een voor het kind aanvaardbare termijn de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding weer kan dragen. Is dat niet zo, dan blijft alleen de afwijzing van het schorsingsverzoek over.

Waarom de wet dit toestaat

Achter deze bepaling zit het uitgangspunt dat een maatregel niet zwaarder mag zijn dan nodig. Een schorsing is bedoeld voor acute situaties, zoals artikel 1:268 BW laat zien. Blijkt op de zitting dat de zorgen echt zijn maar de nood niet acuut, dan past de lichtere maatregel beter. De rechtbank hoeft de zaak dan niet af te doen met een kale afwijzing.

Dezelfde gedachte staat in artikel 1:267a BW, voor het geval dat een verzoek tot beëindiging van het gezag wordt afgewezen. Op beide plaatsen heeft de wetgever de rechter de ruimte willen geven om een lichtere maatregel te kiezen die wel bij de situatie past.

Een voorbeeld

De Raad voor de Kinderbescherming vraagt schorsing van het gezag van een moeder die in een crisis terecht is gekomen. Op de zitting blijkt dat de crisis is bezworen: er is een opname geweest, oma helpt mee en de hulpverlening is op gang. De rechtbank vindt schorsing te ver gaan, maar de zorgen over de veiligheid van het kind zijn er nog. Zij stelt het kind onder toezicht, zodat er iemand is die de situatie volgt.

In de praktijk

Voor ouders is dit vaak precies de uitkomst waar het gesprek op de zitting over gaat. Het loont om concreet te maken welke hulp er al loopt, wie er meekijkt en wat er de afgelopen weken is veranderd. Dat is de informatie waarmee de rechtbank kan beoordelen of de lichtere maatregel volstaat.

Een ondertoezichtstelling is ingrijpend, maar u houdt het gezag en blijft degene die over uw kind beslist. Hulp bij het voorbereiden van de zitting kunt u vragen bij het Juridisch Loket, via de gemeente of bij een advocaat.