Boek 1 Artikel 19a (1:19a BW)

Een kind wordt niet altijd in een gemeente geboren. Dit artikel regelt de geboorte onderweg: in een rijdend voertuig, op een varend schip of tijdens een vlucht. Voor het binnenland wijst het de gemeente aan waar het kind het vervoermiddel verlaat of waar het schip ligplaats kiest; die gemeente geldt dan als geboortegemeente. Voor een zeereis of een internationale vlucht geldt een aparte regeling.

Geboorte in Nederland onderweg

Wordt een kind op Nederlands grondgebied geboren tijdens de reis, dan maakt de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar het kind het voertuig, het schip of het luchtvaartuig verlaat de akte op. Ligt het schip aan, dan is dat de gemeente waar het ligplaats kiest. Die gemeente wordt vervolgens als geboorteplaats in de akte vermeld.

De regel zorgt dat er altijd één aanwijsbare gemeente is. Zonder zo'n aanknopingspunt zou onduidelijk zijn wie de akte moet opmaken, met het risico dat de geboorte nergens wordt geregistreerd.

Aan boord op zee of tijdens een internationale vlucht

Gebeurt de geboorte tijdens een zeereis met een in Nederland geregistreerd vaartuig of tijdens een internationale vlucht met een in Nederland geregistreerd luchtvaartuig, dan rust er een plicht op de gezagvoerder. Hij schrijft binnen vierentwintig uur een voorlopige akte van geboorte in het journaal, in aanwezigheid van twee getuigen en zo mogelijk van de vader.

Een afschrift van die voorlopige akte stuurt hij zo snel mogelijk naar de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente 's-Gravenhage. Die maakt aan de hand daarvan de echte geboorteakte op en vult ontbrekende gegevens aan of verbetert wat onjuist blijkt. De betrokkenen krijgen een uittreksel van de akte toegezonden.

Wie doet wat

Aan boord is de gezagvoerder degene die vastlegt; hij maakt geen akte van de burgerlijke stand, maar een voorlopige akte in het scheeps- of vliegjournaal. De ambtenaar in Den Haag maakt daarna de akte op die in het register komt. Ouders hoeven dus niet zelf uit te zoeken bij welke gemeente zij moeten zijn; wel is het verstandig te controleren of de akte er ook werkelijk is gekomen.

Een voorbeeld. Een vrouw bevalt tijdens een lange vlucht met een in Nederland geregistreerd toestel. De gezagvoerder legt de geboorte binnen een dag vast met twee getuigen erbij en stuurt het afschrift naar Den Haag. Enige tijd later ontvangen de ouders een uittreksel van de geboorteakte; daarmee kunnen zij het kind laten inschrijven en een paspoort aanvragen.

In de praktijk

Vraag bij een geboorte onderweg meteen om een bewijsstuk van wat er is vastgelegd, en noteer de gegevens van getuigen en gezagvoerder. Neemt de registratie meer tijd in beslag, neem dan contact op met de burgerlijke stand van de gemeente die de akte moet opmaken. Ontbreken er gegevens, dan kunnen die worden aangevuld; het is eenvoudiger dat meteen te doen dan jaren later.