Boek 1 Artikel 25c (1:25c BW)

Voor allerlei stappen bij de Nederlandse burgerlijke stand is een geboorteakte nodig. Wie buiten Nederland is geboren, heeft die niet altijd. Het eerste lid noemt twee situaties: er is ter plaatse door een bevoegde instantie nooit een akte volgens de plaatselijke voorschriften opgemaakt, of er bestaat wel een akte maar die kan niet worden overgelegd. In beide gevallen kan de rechtbank Den Haag op verzoek de gegevens vaststellen die voor een geboorteakte noodzakelijk zijn; met die beschikking wordt de akte vervolgens opgemaakt.

Voor wie deze weg openstaat

• Voor iemand die Nederlander is, of dat ooit is geweest, of die Nederlands onderdaan niet-Nederlander is geweest.
• Voor iemand die rechtmatig in Nederland verblijft op de gronden die de Vreemdelingenwet 2000 daarvoor aanwijst.

- Voor iemand aan wiens geboorteakte op grond van Boek 1 een latere vermelding moet worden toegevoegd, bijvoorbeeld na een erkenning.

Wie het verzoek indient

Drie partijen kunnen het verzoek indienen: de betrokkene zelf of een andere belanghebbende, het openbaar ministerie, en de ambtenaar die in Den Haag de burgerlijke stand beheert. U kunt het dus zelf in gang zetten. Het verzoek wordt ingediend bij de rechtbank Den Haag, die de wet daarvoor uitdrukkelijk aanwijst.

Wat de rechtbank vaststelt

De rechtbank kijkt naar alles wat iets zegt over de omstandigheden en het tijdstip van de geboorte: verklaringen, oude documenten, medische stukken, gegevens uit andere registraties. Voor de ouders noemt het tweede lid vier gegevens: achternaam, voornamen, geboorteplaats en geboortedatum. Die worden opgenomen voor zover het verzamelde materiaal er houvast voor biedt. Wie het verzoek doet, doet er dus goed aan ook over de ouders zoveel mogelijk stukken aan te leveren.

Bij adoptie

Het derde lid regelt een bijzonder geval. Spreekt een rechtbank een adoptie uit van een kind voor wie geen bruikbare geboorteakte bestaat, dan neemt zij daarnaast uit eigen beweging een aparte beschikking als bedoeld in het eerste lid. Een afzonderlijk verzoek van de adoptiefouders is daarvoor niet nodig. Zo krijgt het kind een Nederlandse geboorteakte, ook als er uit het land van herkomst geen bruikbaar document is.

Een voorbeeld: een vrouw is thuis geboren in een afgelegen dorp waar geboorten destijds niet werden aangegeven. Zij woont al lang in Nederland en heeft inmiddels de Nederlandse nationaliteit. Voor haar inschrijving en voor latere aktes wil zij een Nederlandse geboorteakte hebben. Zij legt een doopbewijs, schoolgegevens en verklaringen van een oudere zus over en vraagt de rechtbank Den Haag op basis daarvan haar geboortegegevens en die van haar ouders vast te stellen. Met die beschikking kan de akte worden opgemaakt.

In de praktijk

Blijkt later dat de vastgestelde gegevens onjuist of onvolledig zijn, dan is de zaak niet verloren: artikel 1:25d BW maakt wijziging van de beschikking mogelijk. Houd er verder rekening mee dat de griffier het afschrift van de beschikking pas na verloop van tijd naar de burgerlijke stand stuurt; artikel 1:25f BW regelt die wachttijd. Verzamel zo veel mogelijk stukken voordat u begint, want de rechtbank kan alleen vaststellen wat uit aanwijzingen blijkt.