Boek 1 Artikel 135 (1:135 BW)

Wie huwelijkse voorwaarden heeft met een verrekenbeding, moet op enig moment afrekenen met zijn echtgenoot. Artikel 1:135 BW geeft de basisregel voor die afrekening: er wordt bij helfte verrekend. Wat volgens de huwelijkse voorwaarden in de verrekening valt, wordt dus in twee gelijke delen gedacht, ongeacht wie van beiden het heeft verdiend of op wiens naam het staat.

Bij helfte, tenzij de voorwaarden anders bepalen

De verdeelsleutel van de helft is het uitgangspunt van de wet. Wat er in de pot valt, bepalen de echtgenoten zelf in hun huwelijkse voorwaarden: alleen inkomsten, ook vermogen, over het hele huwelijk of over een bepaald tijdvak. De wet gaat niet over de omvang van de pot, maar over de manier waarop wat erin zit wordt verdeeld.

De regels van de verdeling gelden ook hier

Een verrekening is geen verdeling van een gemeenschap, maar zij lijkt er wel op. Daarom verklaart de wet een aantal regels over verdeling uit Boek 3 van overeenkomstige toepassing, samen met enkele bepalingen uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering over de gerechtelijke afwikkeling. Praktisch gevolg is onder meer dat een afrekening alleen te vernietigen is wanneer een van beiden zich in de waarde heeft vergist én daardoor voor meer dan een kwart tekort is gekomen. Die twee eisen gelden dus naast elkaar, en de gewone dwalingsregels van Boek 6 zijn hier uitgesloten (artikel 3:199 BW). Staat het nadeel van meer dan een kwart eenmaal vast, dan hoeft de benadeelde niet ook nog aan te tonen dat hij zich vergiste: dat wordt dan aangenomen (artikel 3:196 BW). Of er van zulk nadeel sprake is, wordt beoordeeld naar de peildatum die artikel 1:142 BW aanwijst.

Verzwijgen kost de hele waarde

Het derde lid bevat een scherpe sanctie. Houdt een echtgenoot opzettelijk een goed dat in de verrekening hoort buiten beeld — hij verzwijgt het, maakt het zoek of houdt het verborgen — dan hoeft hij de waarde niet te verrekenen, maar moet hij die volledig aan de ander vergoeden. Hij verliest dus zijn eigen helft. De sanctie treft alleen opzet: een vergissing of een post die per ongeluk is vergeten valt er niet onder, die wordt gewoon alsnog meegenomen.

• Vergeten post — wordt alsnog in de afrekening betrokken, ieder de helft.
• Opzettelijk verzwegen goed — de volledige waarde gaat naar de andere echtgenoot.

Een voorbeeld: bij de afwikkeling van een echtscheiding blijkt dat een van beiden een beleggingsrekening bewust niet had genoemd, terwijl die volgens de huwelijkse voorwaarden in de verrekening hoorde. Komt dat aan het licht, dan krijgt de andere echtgenoot niet de helft maar de hele waarde van die rekening vergoed.

In de praktijk

Maak bij het uit elkaar gaan samen een volledig overzicht van bezittingen en schulden en onderbouw dat met stukken: bankafschriften, jaarrekeningen, polissen, taxaties. Twijfelt u of iets in de verrekening valt, meld het dan en laat de discussie daarover open; niet noemen is veel riskanter dan noemen met een voorbehoud. Loopt het vast, dan kan een mediator of een advocaat helpen, en beslist uiteindelijk de rechtbank. Hoe u de omvang van het te verrekenen vermogen vaststelt en op welk moment, leest u in artikel 1:142 BW.