Boek 1 Artikel 116 (1:116 BW)

Tussen de echtgenoten zelf gaan huwelijkse voorwaarden niet al in bij het tekenen. Zijn zij tijdens het huwelijk gemaakt, dan werken zij vanaf de dag na de akte, tenzij daarin een later moment is genoemd (artikel 1:120 BW); dateren zij van vóór het huwelijk, dan gaan zij in bij de voltrekking (artikel 1:117 BW). Tegenover buitenstaanders ligt het weer anders. Bepalingen uit huwelijkse voorwaarden kunnen aan derden die er niet van wisten alleen worden tegengeworpen als zij zijn ingeschreven in het openbaar huwelijksgoederenregister. Zonder inschrijving mag een schuldeiser afgaan op de situatie zoals die zich naar buiten toe voordoet.

Waar het register wordt gehouden

Het eerste lid noemt de griffie van de rechtbank in het gebied waar het huwelijk is voltrokken, en de rechtbank Den Haag als het huwelijk buiten Nederland is aangegaan. Het derde lid opent daarnaast de mogelijkheid om het register bij algemene maatregel van bestuur op een andere plaats onder te brengen. Wilt u iets nazoeken, ga dan eerst na waar het register op dat moment wordt gehouden; de notaris of de griffie kan u dat vertellen.

Wat inschrijving u oplevert

• Bescherming tegen verhaal: een schuldeiser van uw partner kan zich niet zomaar op uw vermogen verhalen alsof er een gemeenschap is.
• Duidelijkheid bij zakendoen: banken, leveranciers en de notaris kunnen nagaan welk stelsel er geldt.
• Zekerheid bij scheiding en overlijden: de inschrijving legt vast vanaf welk moment de afspraken naar buiten toe werken.

Het register is openbaar. Iedereen kan er dus in kijken, wat de keerzijde is van de bescherming die het biedt.

Wat er verder in het register komt

Het huwelijksgoederenregister is niet alleen voor huwelijkse voorwaarden bedoeld. Ook andere stukken uit dit boek horen erin, zoals een beschikking waarbij de aansprakelijkheid voor huishoudelijke schulden wordt opgeheven, een akte van afstand van de gemeenschap en het verzoek waardoor de gemeenschap wordt ontbonden. Steeds geldt hetzelfde principe: zonder inschrijving geen werking tegenover wie van niets wist.

De inrichting van het register

Hoe het register wordt ingericht en hoe het kan worden geraadpleegd, is nader geregeld bij algemene maatregel van bestuur. Daarbij kan ook worden bepaald dat het register elders wordt gehouden dan bij de griffie van de rechtbank, en dat gegevens alleen op een voorgeschreven manier ter inschrijving worden aangeleverd. Voor u betekent dat vooral: volg de route die de notaris of de griffie aangeeft.

In de praktijk

Een echtpaar maakt tijdens het huwelijk voorwaarden waarin het vermogen wordt gescheiden, maar de inschrijving blijft achterwege. Een leverancier die kort daarna zaken doet met de man en van niets weet, mag ervan uitgaan dat het oude stelsel nog geldt. De vrouw kan zich tegenover hem niet op de voorwaarden beroepen. Controleer dus altijd of de inschrijving daadwerkelijk is gedaan.