← Terug 1:135 · Verrekening bij helften en de sanctie op verzwijging Verder 1:137 · Verrekening in geld en inbetalinggeving van goederen →

Boek 1 Artikel 136 (1:136 BW)

Belegging van te verrekenen vermogen en het bewijsvermoeden

Wettekst

  1. Indien een goed onder aanwending van te verrekenen vermogen is verkregen, wordt het verkregen goed tot het te verrekenen vermogen gerekend voor het aandeel dat overeenkomt met het bij de verkrijging uit het te verrekenen vermogen aangewende gedeelte van de tegenprestatie gedeeld door de totale tegenprestatie. Indien een echtgenoot in verband met de verwerving van een goed een schuld is aangegaan, wordt het goed op de voet van de eerste volzin tot het te verrekenen vermogen gerekend voor zover de schuld daartoe wordt gerekend of daaruit is afgelost of betaald.
  2. Bestaat tussen de echtgenoten een geschil omtrent de vraag of een goed tot het te verrekenen vermogen wordt gerekend en kan geen van beiden bewijzen dat het goed tot het niet te verrekenen vermogen wordt gerekend, dan wordt dat goed aangemerkt als te rekenen tot het te verrekenen vermogen. Het vermoeden werkt niet ten nadele van de schuldeisers der echtgenoten.

Toelichting

Geld dat verrekend had moeten worden, wordt vaak ergens in gestoken: een woning, een auto, een beleggingsportefeuille. Artikel 1:136 BW bepaalt wat er dan gebeurt. Het goed dat met dat geld is gekocht, valt voor een deel in het te verrekenen vermogen. Daarnaast geeft het artikel een bewijsregel voor het geval onduidelijk blijft waar iets uit is betaald.

Hoe het deel wordt berekend

De wet geeft een breuk. In de teller staat het deel van de tegenprestatie dat uit te verrekenen vermogen is betaald, in de noemer de totale tegenprestatie. Is een derde van de koopsom betaald met geld dat verrekend had moeten worden, dan hoort een derde van het goed tot het te verrekenen vermogen. Het is dus het goed zelf dat voor die breuk meetelt; bij de afrekening wordt die breuk toegepast op de waarde van het goed op het moment dat voor de verrekening geldt.

Financiering met een schuld

Vaak wordt een goed deels met een lening gekocht. Dan telt die schuld mee voor zover zij tot het te verrekenen vermogen wordt gerekend, of voor zover daaruit is afgelost of betaald. Het aandeel in het goed groeit dus mee met de aflossingen die uit te verrekenen vermogen zijn gedaan.

Wie moet wat bewijzen

Na jaren huwelijk is de herkomst van geld vaak niet meer te reconstrueren. Ontstaat daarover een geschil en kan geen van beiden bewijzen dat een goed juist buiten de verrekening valt, dan geldt het als te verrekenen vermogen. Het onvermogen om de herkomst aan te tonen werkt dus in het voordeel van de echtgenoot die verrekening vordert.

  • Wel te bewijzen — een erfenis onder uitsluiting, een schenking, een aankoop uit privévermogen met een duidelijk spoor in de administratie.

- Niet te bewijzen — het goed wordt geacht in de verrekening te vallen.

De positie van schuldeisers

Dit vermoeden geldt alleen tussen de echtgenoten. Ten nadele van hun schuldeisers werkt het niet: aan een schuldeiser kan niet worden tegengeworpen dat een goed op grond van deze bewijsregel tot het te verrekenen vermogen behoort. De regel ziet op de verhouding tussen de partners onderling en laat de verhaalspositie van derden ongemoeid.

Een voorbeeld: een echtpaar koopt een woning; een deel van de koopsom komt uit spaargeld dat volgens de huwelijkse voorwaarden verrekend had moeten worden, de rest uit een erfenis die buiten de verrekening valt. Bij de afwikkeling wordt de woning naar die verhouding gesplitst: het eerste deel telt mee in de verrekening, berekend over de waarde die de woning dan heeft.

In de praktijk

Bewaar de administratie van grote aankopen zolang het huwelijk duurt: de notariële afrekening bij de koop van een woning, bankafschriften van overboekingen, de akte waaruit een uitsluitingsclausule blijkt. Wie later wil aantonen dat iets privé is gebleven, heeft daar precies die stukken voor nodig. Twijfelt u of uw huwelijkse voorwaarden nog passen bij uw situatie, bespreek dat dan met een notaris.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

  1. Met geleend geld gekocht goed en het verrekenbeding

    Hoge Raad · 2001-03-02 · ECLI:NL:HR:2001:AB0378

    De man kocht tijdens het huwelijk aandelen in een besloten vennootschap en financierde die aankoop met geleend geld; de lening werd afgelost uit inkomen dat op grond van het periodieke verrekenbeding verrekend had moeten worden, maar onverrekend was gebleven. De Hoge Raad oordeelt dat dan moet worden vastgesteld welk deel van de waarde van het goed is toe te rekenen aan dat overgespaarde, onverrekend gebleven inkomen, en dat daarbij niet alleen de aflossing van de hoofdsom meetelt maar ook de rente, de kosten en het tijdstip van de betalingen. Die evenredige toerekening van een met te verrekenen vermogen gefinancierd goed is precies de maatstaf die in dit artikel is neergelegd.

  2. Verrekening van polispremies en overwaarde woning

    Hoge Raad · 2009-07-10 · ECLI:NL:HR:2009:BI4387

    Na echtscheiding moesten twee ex-echtgenoten met een niet uitgevoerd Amsterdams verrekenbeding afrekenen over de echtelijke woning en een aan de hypotheek gekoppelde kapitaalverzekering. De Hoge Raad oordeelt dat voor de evenredige verrekening van art. 1:136 lid 1 BW niet van belang is of het goed voor of tijdens het huwelijk is verkregen, en dat betaling van verzekeringspremies uit overgespaarde inkomsten op één lijn moet worden gesteld met aflossing van de hypotheekschuld. De polis valt daardoor naar evenredigheid in de verrekening en wordt niet apart bij helfte gedeeld. Dezelfde maatstaf geldt wanneer overgespaard inkomen is gestoken in een verbouwing die tot waardestijging van de woning leidt.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

← Terug 1:135 · Verrekening bij helften en de sanctie op verzwijging Verder 1:137 · Verrekening in geld en inbetalinggeving van goederen →